Վրաստանում՝ ավանդական պարային երկրում, շատ ընտանիքներ են իրենց աղջիկների համար բալետային ապագայի մասին երազում և կարծես չեն նկատում, թե որքան բարդ է այդ ճանապարհը:
Բալետի միակ պետական դպրոցը Թբիլիսիի պարարվեստի ուսումնարանն է: Երիտասարդ պարուհիների մեծ մասն այստեղ է հայտնվում մրցութային կարգով և ուսման վարձ չի վճարում: Ներկա պահին ուսումնարանը 6-18 տարեկան 300 սան ունի:
2016թ-ին ուսումնարանը նշել է իր հարյուրամյակը, վերջին տարիներին մի քանի անգամ բարեփոխվել և տեղափոխվել է: Հիմա այն պաշտոնապես կոչվում է Վախթանգ Չաբուկիանիի անվան բալետային արվեստի պետական դպրոց: Այն Վրաստանի պետական բալետային պարախմբի պարուհիների հիմնական մատակարարն է:
Մեգի. մեկնարկի հարցեր
Մեգին 12 տարեկան է: Նա ուսումնարան է ընդունվել գեղարվեստական մարմնամարզության մի քանի տարվա դասընթացներից հետո:
Մեգիի մայրը՝ Իրինան, կարծում է, որ անգամ մանկական բալետում քիչ չեն ռիսկերը, իսկ ամենագլխավորը, որ բոլոր ներդրված ռեսուրսները կարող են ի չիք դառնալ: Կներդրվի տարիների աշխատանք, բայց կարիերան կարող է չդասավորվել, բացատրում է Իրինան:
Մեգին ուսումնարանի դեռ տարրական դասարանում է սովորում, նա մտածելու ժամանակ ունի հասկանալու համար, թե արդյոք կյանքում կա բալետից ավելի կարևոր բան: Ինչը կարող էր ավելի հեշտ մասնագիտություն դառնալ:
Մեգիի ընտանիքը պատրաստվում է ԱՄՆ տեղափոխվել: Դա տեղի կունենա, ըստ ամենայնի, հաջորդ տարի: Մեգին կշարունակի բալետի գնալ, ենթադրաբար, Նյու Յորքում:
Ես դեմ եմ ամեն ինչ թողնելուն, երբ այդքան ներդրում ես ունեցել այդ գործում: Հնարավոր է, որ Մեգին բալետի պարուհի չդառնա, բայց թող ուսումն ավարտին հասցնի, ասում է Իրինան
Բատմանն ու ատեստատը
Աննային ուսումն ավարտին հասցնել գրեթե հաջողվել է. այս տարի նա ավարտում է ուսումնարանը:
Սկսնակ պարուհու համար գլխավոր իրադարձությունը բալետի պետական պարախմբում ընդգրկվելու քասթինգն է: Նա դրան ավելի մեծ հուզմունքով է պատրաստվում, քան ավարտական քննություններին: Քննությունները կանցկացվեն գարնանը, քասթինգը՝ սեպտեմբերին:
Անցած տարի պարախումբ ընդունեցին միայն մեկ աղջկա, իսկ դրա նախորդ տարի՝ նույնիսկ հինգ հոգու: Այս տարի ինը շրջանավարտից են ընտրելու: Հույս ունենք, որ գոնե երեքին կընտրեն:
«Քասթինգին սովորաբար գնահատում են տվյալներն ու արտաքինը, կոորդինացիան և երաժշտական ունակությունները: Ոմանք ասում են, որ ես լավ շանսեր ունեմ»:
Ընտրված պարողներին կես տարվա անվճար աշխատանք է սպասվում: Նրանց ձևակերպում են որպես ստաժոր և հետևում, կարող են նաև մտափոխվել: Սակայն, եթե ամեն ինչ հարկ եղածի պես է գնում, պարուհուն ներառում են կորդեբալետում և աշխատավարձ նշանակում:
«Աշխատավարձը սկզբից 400 լարի (մոտ 150 դոլար) է, հետո՝ մի փոքր ավելի շատ: Բացի այդ, ելույթների համար բոնուսներ են լինում», - պատմում է Անյան:
Անյայի օրվա հիմնական մասը փորձն է զբաղեցնում: Հանգստյան օրերին նա պարապում է ուսուցիչների մոտ դպրոցական ծրագրի առարկաներից ետ չընկնելու համար: Դրանք պետք է հանձնել գարնանը միջնակարգ կրթության ատեստատ ստանալու համար: Ուսումնարանում առարկաների կարևորությունը պարի օգտին է որոշվում, բարձր դասարանների աշակերտների ժամանակը սովորական դպրոցական առարկաների համար պարզապես չի հերիքում:
Խաղից դուրս գալու ռիսկ
Ուսումնարանից հեռացնում են հիմնականում բուժզննումից հետո: Բժիշկները զննում են ոչ միայն աղջիկների առողջական տվյալները, այլ նաև արտաքին հատկանիշները՝ քաշն ու այլ բալետային պարամետրեր: Օրինակ, կարող են անպիտան համարել մեծ կրծքի համար:
Այսպես են պարուհիները տաքանում փորձից առաջ
Երիտասարդ պարուհիներից ոչ ոք չգիտի, թե մարմինն իրեն ինչպես կդրսևորի դեռահասության տարիքում: Ոչ ոք չի հաշվում, թե որքան բալետային կարիերաներ չեն կայացել լայն ազդրերի և կրծքի ոչ ճիշտ չափսի պատճառով:
«Սակայն, ընդհանուր առմամբ, Վրաստանում բալետի պարուհիների հանդեպ պահանջները մի փոքր մեղմացել են. ուսումնարանի սանը կարող է անգամ 54կգ քաշ ունենալ: 20 տարի առաջ առավելագույն թույլատրելի քաշը 50կգ-ն էր»:
Պարուհին հագնում է պուանտները
«Պարուհու ավելորդ քաշը կարող է վնասել նրա պարընկերոջը»:
Իսկ պարընկերներին պետք է լավ նայել, հատկապես, որ նրանց պակաս կա:
Վրացական բալետը տղամարդկանց սուր պակաս ունի: Նատալյան կարծում է, որ գլխավոր պատճառը ցածր աշխատավարձն է: «Իմ տղան նույնպես բալետի արտիստ է, սակայն նա, ինչպես նրա շատ գործընկերները, 2000-ականներին արտագաղթել է Գերմանիա: Նա այնտեղ հիմա դասավանդում է»:
Վրաստանում բալետի պրոֆեսիոնալ արտիստների համար աշխատատեղերը շատ սահմանափակ են: Նրանք, ովքեր պետական բալետում չեն հայտնվում, կամ մեկնում են երկրից, կամ փոխում մասնագիտությունը:
«Շատերը սկսում են դասավանդել, - ասում է Նատալյան, - սակայն լավ պարողը ոչ միշտ է լավ ուսուցիչ դառնում»:
Տեքստը և լուսանկարները՝ Դիանա Պետրիաշվիլիի, «Ռուսալեզու մեդիացանց», հատուկ JAMnews-ի համար