Loading

michel kiyombo Vertelt via dans zijn verhaal over de kolonisatie van Congo

Congo vierde op 30 juni zestig jaar onafhankelijkheid van België. De kolonisatie is een zwarte bladzijde in de geschiedenis van ons land. Net op die symbolische dag bracht de Congolees-Oostendse danser en choreograaf Michel Kiyombo met zijn gezelschap de performance 'Graven in het geheugen van mijn voorouders' aan het ruiterstandbeeld van Leopold II. Via dans, tekst en muziek brachten ze hun kant van het verhaal. Deze voorstelling stond normaal gepland voor Theater aan Zee. Door de coronamaatregelen werd het een hyperactueel livestream-event. UiT van Thuis was benieuwd naar de ervaringen van Michel Kiyombo.

door Robine Vanderhaeghe

Hoe is het om als Congolees in België te wonen?

Ik ben nu al bijna drie jaar in België en vind dit een heel mooi, klein land. Ik woon graag met mijn gezin in Oostende. Tijdens de zomermaanden ademt deze stad ‘vakantie’ en geniet ik zoals iedereen van de zon en het strand. De rest van het jaar is het vrij rustig in de Stad aan Zee, waardoor ik tijd heb om na te denken over de dingen. Dat vind ik aangenaam.

Word je zelf vaak geconfronteerd met racisme?

Ja, maar dan vooral op een indirecte manier. Ik merk dat er veel vooroordelen zijn tegenover mensen van een andere origine. Als vooroordelen lang genoeg blijven hangen, eindigen ze vaak in een vorm van racisme. Het meest treffende voorbeeld dat ik kan geven vanuit mijn eigen ervaring is het openbaar vervoer. (Het voorbeeld verwijst naar de tijd vóór corona, nvdr) Mensen doen er soms alles aan om niet naast mij te moeten plaatsnemen, ook al is het zitje naast mij het enige dat nog vrij is. Soms zeg ik ook dat iemand gerust naast mij mag komen zitten, maar dan krijg ik vaak een minachtende blik toegeworpen.

Deze performance was een kans om eens hardop te vertellen, wat al lang gefluisterd wordt over de kolonisatie van Congo.

Denk je dat de ‘Black lives matter-protesten’ een kentering betekenen in de strijd tegen racisme?

Ik vind die betogingen een goed begin, maar er is nog veel werk aan de winkel om de negatieve perceptie tegenover mensen uit het buitenland te veranderen. Het systeem waarop racisme kan gedijen, moet van binnenuit worden aangepakt. Het is belangrijk dat (blanke) mensen zich ervan bewust worden dat iedereen – of je nu blank of zwart bent of een andere huidskleur hebt – gelijk is. Paternalisme is nergens voor nodig.

Wat wilde je met deze voorstelling bereiken?

Deze performance was een kans om eens hardop te vertellen, wat al lang gefluisterd wordt over de kolonisatie van Congo. Stad Oostende wilde ons die kans geven. Zo kunnen we de waarheid over die pijnlijke periode aan het licht brengen, want er is veel te weinig over geweten. Daarom zijn wij zo blij dat we deze performance mochten brengen.

Wat is de belangrijkste boodschap?

De boodschap is simpel: “dit is ons verhaal, luister naar ons”. Als Congolezen wilden we graag onze kant van het verhaal vertellen. Ook voor de jongeren die vandaag nog steeds de gevolgen van de kolonisatie moeten ondergaan. Het is de start van een proces waarin we vechten voor verandering, voor onze waardigheid, voor respect en begrip. Het is ook het begin van een genezingsproces. We willen een betere toekomst creëren voor alle kinderen zodat ze op een harmonieuze manier met elkaar kunnen samenleven. Zonder racisme of sociale ongelijkheid.

Kan je iets vertellen over de andere artiesten die meewerken aan de voorstelling?

Djino Alolo is ook een danser-choreograaf en al lange tijd een goeie vriend van mij. We zijn samen gestart in de kunstensector, we studeerden samen af en behaalden bovendien dezelfde punten (lacht). We hebben een gelijkaardig traject afgelegd. Déogracias Kihalu leerde ik in 2015 kennen in het cultuurcentrum Béjarts in Kinshasa. Hij gaf me tijdens een repetitie feedback over mijn danscreatie. Een jaar later zagen we elkaar opnieuw tijdens het festival Connexion Kin, dat hij mee organiseerde. Tister Ikomo tenslotte, zag ik voor het eerst in 2016 na de voorstelling van zijn gezelschap Arumbaya in het Frans Instituut in Kinshasa. Later ontmoetten we elkaar opnieuw via Danspunt in Gent waar hij een workshop gaf. Ikomo en Kihalu zijn goede vrienden geworden sinds ik in België woon. We wilden altijd al samenwerken en deze performance leek de ideale gelegenheid daarvoor.

Is dans volgens jou het ideale medium om een verhaal te vertellen?

Dankzij hedendaagse dans kan je een verhaal vertellen door middel van je lichaam. Je gebruikt je stem, je hele omgeving eigenlijk. Door middel van dans laat ik me terugbrengen in de tijd en sta ik in verbinding met mijn voorouders. Als ik op het podium sta, breng ik hun emoties naar buiten.

Ik vind de ‘Black Lives Matter’-betogingen een goed begin, maar er is nog veel werk aan de winkel om de negatieve perceptie tegenover mensen uit het buitenland te veranderen.

Hoe voelt het om opnieuw op het podium te kunnen staan na de lockdown?

De lockdown was zware periode. Ik was een van de laatste artiesten die op scène stonden net voor de lockdown van start ging. Dat was op 20 maart 2020 in Tate Modern met Faustin Linyekula. Op 30 juni, de verjaardag van de onafhankelijkheid van Congo, hadden mijn team en ik de eer om als een van de eerste artiesten de ‘deuren van de Europese performance-scène’ opnieuw te mogen openen. Zo wordt een belangrijke herstelperiode ingeluid.

Welke andere dansprojecten heb je in het vooruitzicht?

Mijn dansgezelschap Human Sense Project wil via het ‘Congo Aan Zee’-festival twee oevers, die van de zee in Oostende en die van de Congo-rivier die mijn geboortestad Kisangani doorkruist, met elkaar verbinden. Dat doen we aan de hand van een ‘kunst- en cultuuruitwisseling’ met een ander festival dat ‘Congo Stroom’ zal heten. Eind vorig jaar vonden al een paar voorstellingen plaats in De Grote Post onder het label ‘Congo aan Zee’. In tussentijd breng ik geregeld mijn soloproject ‘Matchombe’ (een naam voor een te vroeg geboren kind) en tegen het einde van het jaar hoop ik het stuk in Kisangani te kunnen brengen.

Livestream gemist? Herbekijk de voorstelling hier

UiT in Oostende is een publicatie van Stad Oostende (juli 2020)

Foto’s: Falke Knockaert

Meer artikels op www.oostende.be/UiTvanThuis

Created By
Chris Muylle
Appreciate