Loading

Lange sluitertijden fotografie Een complete startgids.

Introductie

Het gebruik van filters geeft ons vele creatieve mogelijkheden. We kunnen water bevriezen of juist de beweging benadrukken. De wolken weergeven als zachte langgerekte witte stroken in de lucht en zelfs mensen of andere bewegende objecten laten verdwijnen op onze foto's.

Het lijkt vaak lastiger dan het werkelijk is. Met deze startgids neem ik u mee langs verschillende onderwerpen en geef ik u alle informatie en tips die u nodig heeft voor een goede start met het gebruik van filters.

Voordat we het echt kunnen gaan hebben over hoe we de filters gaan gebruiken en hoe we bepaalde effecten kunnen creƫren is het belangrijk om een basis kennis te hebben over de onderwerpen ISO, Sluitertijd en Diafragma. Hoe deze in relatie tot elkaar staan is iets wat we goed moeten begrijpen voor we gaan beginnen aan het gebruik van filters. Dit is iets wat ik niet in deze gids uitleg omdat er genoeg informatie over is te vinden op het internet.

Uitrusting

Waarom is onze uitrusting zo belangrijk?

Onze uitrusting voor lange sluitertijden fotografie is zeer belangrijk. De camera zelf of de lens die je gebruikt zijn iets minder belangrijk. Je hebt geen snelle f/2.8 lens nodig voor dit type fotografie omdat we zo veel mogelijk op de sweetspot van de lens zullen fotograferen (f/8 tot f/11). Hetzelfde geld ook voor de camera. Dus een basic kit is voldoende om aan de slag te gaan met deze mooie form van fotografie.

Wat wel heel belangrijk is in onze uitrusting is een goed statief, goede filters en een draad of wireless ontspanner.

Statief

Een goed en stevig statief maakt het verschil tussen scherpe foto's en onscherpe foto's. De sluiter van de camera gaat een tijd open staan en alle kleine vibraties zorgen er voor dat de uiteindelijke foto niet scherp zal zijn. Daarom is een goed statief zo ontzettend belangrijk. Een stevig statief is niet altijd even goedkoop maar het is beter om in 1x een goede te kopen dan 3x een goedkope die niet gaat bevallen. Persoonlijk ben ik een groot voorstander van de "twist locks" ipv de "flip locks" vanwege het gebruiksgemak.

Draadontspanner of Wireless ontspanner

Het volgende onmisbare onderdeel van onze basis uitrusting is een draadontspanner of een wireless ontspanner. We willen de ontspanknop niet aanraken als we de foto gaan maken. Doordat we op de knop drukken beweegt de camera (hoe weinig dat ook mag zijn) en dat willen we juist voorkomen, want dit geeft iets meer onscherpte in onze uiteindelijke foto. Door gebruik te maken van bijvoorbeeld een draadontspanner of de wifi functies van onze camera's kunnen we de ontspanknop indrukken zonder de camera aan te raken.

ND filters

Dan komt nu het belangrijkste onderdeel van onze uitrusting, de ND filters (Neutral Density Filters of ook wel Grijsfilters genoemd). Met behulp van deze filters kunnen we onze sluitertijd gaan verlegen om het gewenste effect te krijgen.

Wat zijn ND filters nou precies? ND filters zijn gemaakt van speciale plastics of van glas welke donker gemaakt worden tot een specifieke lichtdoorlatendheid. Hoe donkerder het filter, des te minder licht komt er doorheen. Of terwijl voor dezelfde belichting zonder filter zullen we met een filter onze sluitertijd moeten verlengen.

De meeste mensen beginnen met een 10 stops filter. Dit filter laat je de sluitertijd met 10 stops verlengen of om een voorbeeld te geven: de basis sluitertijd was 1/30 sec en met filter wordt dit 30 sec. 1/125 sec sluitertijd wordt 8 sec, enzovoort. Hoe we dit uitrekenen komen we later op terug.

Een ander filter wat niet kan ontbreken in de start kit is een gradient filter. Dit specifieke filter heeft een kleurverloop van donker naar helder en zorgt er voor dat we de belichting voor de lucht en de voorgrond gelijk kunnen krijgen.

Welke filters u nodig heeft hangt van 2 zaken af. Ten eerste het tijdstip van de dag waarop u wilt gaan fotograferen en ten tweede het gewenste effect dat u voor ogen heeft.

Een voorbeeld: Glad water - 10 stops, Water waarvan we de beweging willen laten zien (bijv strand foto's) - 3 stops, zonsondergang - gradient filter, enz.

Calculators

We moeten vanuit onze basis belichting, zonder filters, onze sluitertijd kunnen uitrekenen met het filter dat we gaan gebruiken. Dit is een hele belangrijke stap want hiermee bepalen we of de foto gaat lukken of niet.

Als eerste moeten we een correcte belichting hebben zonder filters. Dus lees het histogram goed en zorg er voor dat er in de hooglichten geen clipping ontstaat (niet overbelichten). Het kan nodig zijn om een gradient filter te gebruiken om in 1x een correcte belichting voor zowel de lucht als de voorgrond te krijgen. Nu we een correcte belichting hebben zonder filters gaan we de filterdichtheid die we gaan gebruiken invoeren in een calculator. Een app die ik van harte kan aanbevelen is Photopills (zie link hieronder). Hiermee kunnen we niet alleen de juiste belichting uitrekenen maar de app zit boordevol informatie die elke fotograaf kan gebruiken. (tijden en locatie op de kaart van de zonsopkomst/ondergang, maan, melkweg, enz.)

Lastige situaties vergen een beetje inzicht. Als de wolken net open breken tijdens onze exposure of als de zon lager komt te staan, zijn zaken waar we rekening mee moeten houden. Hier is geen vaste regel voor, maar het is wel belangrijk onze sluitertijd aan te passen aan de omstandigheden als deze veranderen tijdens onze exposure.

Licht lekkage

Lekkage hebben we niet alleen in onze badkamers maar ook in onze camera's! We moeten zorgen dat er geen licht onze camera binnen kan komen, anders dan door onze lens. Als we hier niet goed mee omgaan is het mogelijk om strepen van licht of vlekken op je foto's te krijgen. Plaatsen waar licht door heen kan komen is je oculair (niet bij mirrorless camera's), de lens zelf en tussen de filters door als deze niet zijn voorzien van een speciaal foam.

Onderwerpen voor lange sluitertijden fotografie.

Er zijn vele mogelijkheden voor lange sluitertijden fotografie. Maar misschien moeten we het niet eens altijd zo noemen. Want het gebruik van filters heeft niet altijd met hele lange sluitertijden te maken. Als we namelijk beweging in het water willen laten zien bij een zee of een rivier, dan gebruiken we filters om tot een sluitertijd tussen de 0,5 en 2 seconden te komen. Willen we juiste een hele minimalistische foto, dan komen we aan sluitertijden van 2 tot 4 minuten en gebruiken we zeer donkere filters.

Voor we een filter voor onze lens zetten is het belangrijk om eerst na te denken over het effect dat we willen in onze uiteindelijke foto. Dus eerst denken aan het eindproduct en dan kunnen we besluiten hoe lang onze sluitertijd moet worden. Vanuit daar kunnen we dan weer terug rekenen naar hoe sterk onze filters moeten zijn. Wat we ook niet moeten vergeten is of we een gradient filter nodig hebben en eventueel een polarisatie filter?

Seascapes

Als we de zee fotograferen kunnen we 2 kanten op. We kunnen de beweging van het water benadrukken of we kunnen zorgen voor een compleet vlakke watervlakte.

Als we een compleet vlakke watervlakte willen dan moeten we zorgen voor sluitertijden tussen de 2 tot 4 minuten. Dus hebben we een zeer donker ND filter nodig ( of we combineren 2 ND filters ). Dit kan een zeer mooi resultaat geven, zeker bij een kustlijn met rotsen.

Willen we juist de beweging van het water benadrukken dan hebben we een sluitertijd van 1/2 tot 2 seconden nodig, afhankelijk van hoe snel het water beweegt. Normaalgesproken gebruik ik hiervoor een 3 stops ND filter. Tijdens zonsondergang of opkomst is het vaak ook nodig om een gradient filter te gebruiken om te zorgen dat de belichting voor de lucht goed is.

Nisi 1.2 med grad filter

Watervallen

De foto's van watervallen waarbij het water als een zacht wit gordijn naar beneden valt en we de beweging van het water onder aan de waterval zien, spreken altijd tot de verbeelding.

Om dit soort foto's te maken hebben we een sluitertijd tussen de 30 seconden en 2 minuten nodig. Dit betekend een 6 of 10 stops ND filter als we in de ochtend of aan het eind van de dag fotograferen. Een extra tip is gebruik te maken van het polarisatie filter. Hiermee kunnen we de reflecties van de natte stenen laten verdwijnen.

Nisi 10 stops ND filter + Med Grad 1.2 + CPL

Architectuur

Om moderne architectuur mooi tot zijn recht te laten komen en extra uit de foto te laten springen is het vaak gewenst om een hele zachte wolkenlucht te hebben. Met een 10 stops ND filter kunnen we de sluitertijd zo verlengen dat de wolken een mooi zacht patroon geven in de lucht. Welk filter we moeten gebruiken hangt echter wel af van de snelheid van de wolken, hoeveel bewolking er is en uiteraard van het moment van de dag.

Hoe lang de sluitertijd moet zijn hangt helemaal af van het gewenste resultaat. Willen we juist iets van de dynamiek van de wolken behouden zullen we een sluitertijd van rond de 30 seconden nodig hebben. Willen we de wolken als een grijze massa op ons uiteindelijke beeld, dan zullen we moeten werken met een sluitertijd van rond de 2 minuten.

Ook bij deze type fotografie is een polarisatie filter vaak een handige toevoeging. Hiermee kunnen we de reflecties uit de ruiten halen van een gebouw en eventueel het contrast iets verhogen in onze foto.

Cityscapes

Het fotograferen van stadsgezichten tijdens zonsondergang of opkomst is qua filter gebruik redelijk eenvoudig. Een zacht of medium gradient filter zorgt voor een evenwichtige belichting van zowel de lucht als de stad. Eventueel kunnen we een 3 stops ND filter toevoegen om de sluitertijd richting de 30 seconden te rekken, om zo mooie "light trails" te krijgen van het verkeer door de straten.

Door een nog donkerder ND filter toe te voegen kunnen we spelen met het uiterlijk van de wolken, als deze aanwezig zijn. Er is geen goed of fout, het gaat allemaal om je eigen creativiteit.

Nisi 6 stops ND filter + 0.9 soft grad filter

Het nemen van de foto

Nu moet alles samen komen. We hebben een mooie locatie, prachtige condities en we weten wat we als eindresultaat willen hebben. De camera staat klaar en nu moeten we niets vergeten. Daarom ga ik altijd langs de volgende stappen, om zeker te zijn dat de foto gaat lukken.

  • Kies de compositie
  • Zet het diafragma op f/8 of f/11 voor maximale scherpte
  • Zet de ISO op 100
  • Focus met auto focus (en zet deze daarna uit) of focus manueel
  • Neem een test shot en bekijk het histogram (geen clipping en klopt de focus?)
  • Indien nodig voegen we een gradient filter toe om de belichting correct te krijgen voor zowel de lucht als de voorgrond
  • Uitrekenen van de sluitertijd met ND filter(s)
  • Schakel naar de M stand en zet "bulb" of de gewenste sluitertijd, indien we onder de 30 sec blijven
  • Gebruik "Mirror Lock-up" op een DSLR
  • Dek het oculair en eventueel de lens af
  • Neem de foto en geniet ondertussen van al het moois om je heen

Het is heel belangrijk om goed naar de lucht te kijken voor de foto wordt genomen. Veranderd het licht? Neem dit dan mee in je berekening voor de sluitertijd!

NiSi Filters

Waarom NiSi filters

Goede ND filters zijn ontzettend belangrijk. We willen scherpe foto's, zonder kleurzweem en het gebruiksgemak speelt ook nog een belangrijke rol. Ik fotografeer al jaren met filters en heb inmiddels bijna alle merken wel in mijn tas gehad. Sinds 2016 fotografeer ik enkel nog met NiSi filters vanwege hun hoge kwaliteit. Veel van de overige merken hebben last van een kleurzweem, de een naar blauw en de ander naar magenta. Dit kan je foto's behoorlijk verpesten. Tevens is er alles aan gedaan om licht lekkage tegen te gaan in de houder en op de filters zelf. De installatie van de filters en het CPL gaan gemakkelijk waardoor je gemakkelijk snel kunt wisselen van filters.

  • NiSi filters zijn kleur neutraal, zelfs bij de extreem donkere filters.
  • De NANO coating helpt je bij het schoonhouden van je filters. Vuil en water hechten zich niet aan het oppervlak, waardoor je filters zo weer schoon zijn.
  • De filters zijn voorzien van een foam randje, waardoor licht nooit tussen de filters kan komen. Hierdoor hebben we geen last van licht lekkage.
  • De filterhouder komt meteen met verloop ringen en een polarisatie filter.
  • De filters zijn gemaakt van optisch glas en hebben geen invloed op de scherpte van je foto (wat bij de plastic filters wel vaak het geval is)

Nisi werkt samen met een grote groep fotografen om zo tegemoet te komen aan de wensen van de fotograaf. Een mooi voorbeeld hiervan is het bijna onmisbare medium gradient filter (Med Grad ND 1.2). Dit filter, vooral het verloop van het filter, is precies gemaakt naar de wensen van ons als fotograaf.

Tips

Diafragma

Zet nooit het diafragma op f/22 om de sluitertijd te verlengen. Zodra we boven f/11 of f/16 komen introduceren we diffractie en dit zorgt voor minder scherpe beelden vanwege de sterk afbuigende lichtstralen. Gebruik een ND filter om de sluitertijd te verlengen en niet je diafragma.

Zon en Maan

Indien de zon en/of maan in beeld zijn, houd dan rekening met de duur van onze sluitertijd. Zodra dit boven de 25 seconden uit komt, gaan we beweging zien in de zon/maan en eventueel sterren. Dit komt door de rotatie van de aarde.

Ga vibraties tegen

Een van onze grootste vijanden tijdens het maken van foto's met lange sluitertijden zijn vibraties. Gebruik een stevig statief, een draad ontspanner en gebruik de "mirror lock-up" functie van je camera op de DSLR. Doe er alles aan om te zorgen dat je camera stil staat. Een extra tip is om je tas aan je statief te hangen als gewicht tijdens winderige dagen. Dit extra contra gewicht zorgt er voor dat je statief nog steviger staat.

Belichting

Het is altijd beter om iets onder te belichten dan overbelichten. In de nabewerking kunnen we de donkere schaduwen gerust wat lichter maken maar alles wat overbelicht is, is niet te gebruiken.

RAW

Heel simpel. Neem je foto's in RAW, altijd.

Camera instellingen

Zet long exposure noise reduction uit via het menu op je camera. Als we dit aan zetten neemt de camera nog een keer een donkere foto met dezelfde sluitertijd en gaat kijken waar de ruis zich bevind en probeert dit weg te halen. Echter wordt onze sensor steeds warmer en krijgen we juist nog meer ruis. Als we al ruis hebben in onze foto's, halen we dit achteraf weg tijdens de nabewerking.

Zet de camera op de "M" stand en probeer in de buurt van de sweetspot van de lens tot fotograferen voor maximale scherpte (f/8 of f/11).

Ik hoop dat je na het lezen van deze startgids enthousiast bent geworden over het fotograferen met filters en dat je een goed idee hebt hoe je de filters kunt gebruiken.

Deel je foto's met ons op facebook en gebruik #nisifiltersbenelux op Instagram.

Created By
Martijn Kort
Appreciate

Credits:

MartijnKort-Photography

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.