“Vuile elite” Waar heb ik dat eerder gehoord

Het zal begin jaren zestig zijn geweest. Wij waren jongens van een jaar of zestien en woonden in een van de betere lanen van Zuilen. Regelmatig bleven we later in de avond nog wat staan kletsen bij de voortuin van een van onze vriendjes. We waren kennelijk “hangjongeren avant la lettre”. Het moet bij een van die gelegenheden zijn geweest dat er een jongen langs kwam fietsen die ons in het voorbijgaan toeriep “vuile elite”. Het was een volslagen onbekende jongen voor ons en hij fietste gewoon door, ons verbouwereerd achterlatend.

Opmerkelijk is, dat we dit ons ruim een halve eeuw later nog als de dag van gisteren kunnen herinneren. Waarschijnlijk omdat we de uitlating totaal niet konden plaatsen en we het wel grappig vonden om op een dergelijke manier te worden uitgescholden. Natuurlijk, ik weet het, dat waren andere tijden. De tijd van de verzuiling was nog niet achter ons en er waren ook toen best wel klassenverschillen, maar van een diepe haat was geen sprake. De uitlating van de jongen hebben we daarom altijd als iets ludieks gezien.

Dat is nu wel anders. Er is een diepe haat in de maatschappij geslopen. De elite, dat is een beladen begrip geworden. De boze burger legt de schuld voor alle ellende van de wereld bij de elite. En daarmee wordt de politiek bedoeld, maar ook wetenschappers, intellectuelen, journalisten en schrijvers. De polarisatie is kompleet.

De bedoelde elite roept op tot dialoog, tot nadenken, tot discussie, tot het naar elkaar luisteren, tot debat.

Analisten verklaren hoe het in een periode van zo’n vijfentwintig jaar zo ver heeft kunnen komen. De meest gehoorde verklaringen zijn, de geopolitiek van de grootmachten, de ongebreidelde expansie van de NATO, het nationalisme in Rusland en Oost Europa, opkomende economieën, globalisering, de welvaartskloof, de migratie, de islam, de EU, de euro, de graaicultuur van de financiële wereld. En zo kan ik nog wel doorgaan.

Maar de beer is los, het leed is geschied, de geest is uit de fles. Het gaat allang niet meer om de rede. De mythes zijn ontstaan en hoe dat is gekomen en of ze waar zijn, dat doet er niet meer toe. Mensen die het populisme volgen doen dat niet eens omdat ze denken dat hun leven daarmee beter wordt. Nee, ze doen dat omdat ze boos zijn. En de elite heeft het gedaan. Zelfs als het evident niet in hun belang is zullen ze zich tegen de elite en de gevestigde orde afzetten.

Hoe zal het verder gaan? Tja, als de elite het niet weet en de boze burger op een dood spoor zit, wie ben ik dan om daarop een antwoord te kunnen geven.

Eerder dit jaar heb ik een boekje geschreven waarin ik een scenario schets voor de komende vijftig jaar. Het boekje heet “2065 - Een haalbare nieuwe wereld”. Daarin beschrijf ik het toenemende ressentiment en de polarisatie die leiden tot grote opstanden met een dieptepunt in 2033. Natuurlijk niet geheel toevallig, omdat ik daarmee wil verwijzen naar 1933. Het jaar waarin de Weimar republiek viel en het fascisme alle ruimte kreeg. Het ziet er naar uit dat ik het rampjaar 2033 naar voren moet halen. Dat zou zomaar kunnen als de huidige tendens zich voortzet. Dat is cynisme en pessimisme van de bovenste plank. Dat ligt niet in mijn aard en ik wil er dit artikel niet mee eindigen. Ik heb ook beschreven waar een nieuw elan vandaan moet komen. En dat is bij een nieuwe solidariteit in de samenleving, waarbij initiatieven vanuit de gemeenschap tot stand komen, waar autoriteit de plaats van macht heeft overgenomen, waar vertrouwen weer de basis is, waar technologie bijdraagt aan het welzijn van ieder mens en waar welvaart beter wordt verdeeld.

Laten we hopen dat nieuw elan vanuit de samenleving verdere rampspoed het hoofd kan bieden. Voor wie het wil zien zijn er volop tekenen dat ons dat gaat lukken. Zoals je ziet, toch de onverbeterlijke optimist.

Jan Ruijgrok Scherpenzeel, december 2016

Created By
Jan Ruijgrok
Appreciate

Made with Adobe Slate

Make your words and images move.

Get Slate

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.