Verdwenen gemeenschap

De joodse gemeenschappen vormden sinds de 19de eeuw een belangrijk deel van een aantal dorpen in het terpen- en wierdenland. In de Tweede Wereldoorlog verdwenen deze gemeenschappen vrijwel helemaal. Gelukkig zijn er nog enkele tastbare herinneringen.

In de Tweede Wereldoorlog verliezen door de Jodenvervolging veel dorpen hun joodse gemeenschappen. Deze gemeenschappen zijn in de 18de en vooral in de 19de eeuw in de dorpen in Groningen en Friesland komen wonen. De joodse gemeenschappen integreerden in de samenleving en voerden uiteenlopende beroepen uit. In sommige dorpen stichtten zij gebedshuizen, de ‘sjoel’, of ‘synagoge’, en soms konden zij grond verwerven voor een eigen begraafplaats, zoals in Warffum.

Met de tweede wereldoorlog kwam er een bruut eind aan de meeste joodse gemeenschappen in de Groningse en Friese dorpen. De Duitse bezetters voerden systematisch een groots opgezet plan van Adolf Hitler uit . Dat plan hield in dat alle joden uit de samenleving moesten worden verwijderd, niet alleen in Duitsland, maar ook in Nederland. De eerste stap was een verplichte registratie. De tweede stap volgde in het voorjaar van 1942.

Vanaf 3 mei 1942 moesten alle joodse mannen, vrouwen en kinderen vanaf zes jaar een gele ster, de Davidster, op hun kleding dragen. De ster moest goed zichtbaar zijn zodat de Duitsers de Joden gemakkelijk konden herkennen. In 1943 kregen de burgemeesters in Drenthe, Friesland en Groningen de opdracht om alle joden te arresteren en over te brengen naar het Kamp Westerbork in Drenthe.

Het waren de politieagenten die deze mensen op moesten halen. Als ze weigerden konden ze zelf ook worden opgepakt. Veel agenten deden dan ook wat van hen gevraagd werd. Een aantal van hen probeerde nog wel de joodse mensen te waarschuwen voordat ze werden opgehaald.

Vanuit een kamp in Westerbork (Drenthe) werden de mensen met treinen naar kampen in Duitsland en verschillende Oost-Europese landen vervoerd waar hen een vreselijk lot wachtte. De meeste weggevoerde joodse inwoners van Nederland keerden niet terug. Daarmee verdween ook uit de dorpen van het terpen- en wierdenland een belangrijk deel van de dorpsgemeenschap.

Joods monument op de begraafplaats van Warffum
Created By
Eelco Bruinsma
Appreciate

Credits:

Illustratie en foto's Eelco Bruinsma

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.