Loading

PANORAMA NL in Almelo, bestuurlijke bijeenkomst, 12 juli 2019 Realisatie van grote maatschappelijke opgaven in het ruimtelijk domein

Inleiding

Reizende tentoonstelling is in Twente

Nederland staat voor een aantal complexe vraagstukken, zoals klimaatverandering, een vergrijzende samenleving, verstedelijking, energietransitie en verduurzaming van landbouw. Hoe ziet Nederland er straks uit als we de transitieopgaven uitvoeren op een manier die ons nu aanspreekt? Dat is het thema van het document Panorama NL en de daarbij horende reizende tentoonstelling, die begin juli 2019 de regio Twente aandeed en neerstreek in Almelo.

Gaststad in Twente voor Het Panorama: Almelo
Tentoonstelling Panorama NL in het stadhuis van Almelo.

Bestuurders en ruimtelijke ontwikkeling

Rondom de tentoonstelling organiseerden waterschap Vechtstromen, de gemeente Almelo en de provincie Overijssel op 12 juli 2019 een bestuurlijke bijeenkomst voor burgemeesters en wethouders RO en EZ van de Twentse gemeenten. Hieronder volgt eerst een filmpje over Panorama Nederland. Erna vindt u een (beeld)verslag van de bestuurlijke bijeenkomst.

Watergraaf Stefan Kuks en burgemeester Arjen Gerritsen organiseerden de bijeenkomst.
We hebben niet de ruimte, noch het geld en tijd om opgaven los van elkaar te adresseren.

Het Panorama in Twente

Rijksadviseur Daan Zandbelt, zelf geboren en getogen in Twente, geeft de bestuurders een toelichting op de doelen van Panorama NL en legt de koppeling naar Twente. Daan schetst een positief toekomstbeeld, niet gebaseerd op wat we moeten, maar op wat we willen. Het verleiden staat centraal. De presentatie zien? Klik dan hier.

Zonder Twente was dit Panorama nooit ontstaan. In mijn jeugd waren de universiteitscampus en het Twentse landschap mijn sportterrein, wandelend en fietsend ging ik naar school en met vrienden eropuit. Twente is daarmee een soort miniatuur Nederland.
Twente kent ‘the best of both worlds’: het beste van het stedelijke én het beste van landschappelijke kwaliteiten, alles in één regio.
Twente heeft de potentie om tot een tweede brainport uit te groeien.
Daan Zandbelt belicht van bovenaf neerkijkend op het Panorama en daarna in de raadszaal het gedachtengoed van Panorama NL.

Beweging start bij inwoners!

Ruud van de Koelen van het burgerinitiatief Werkgroep Regiometropool Twente verzorgt een pitch over de opbrengst van een publieke bijeenkomst die in Almelo naar aanleiding van het Panorama werd gehouden op 9 juli 2019. (Een kort verslag van die bijeenkomst is hier aan te klikken en een presentatie met de uitgangspunten van de werkgroep hier.)

Zie het Panorama als kans om samen een toekomstbestendig Twente te maken! Dat is de oproep van ons burgerinitiatief.

“Daylighting the streams”

Professor Theo Toonen is ‘daylighting the streams’, in zijn presentatie. Aan de hand van het voorbeeld van het zichtbaar maken van water benadrukt hij het belang van het integrale gesprek in de regio en de verbinding tussen overheden, inwoners, bedrijven en kennisinstellingen als de Universiteit Twente. De presentatie die hij hierbij gebruikte, is hier aan te klikken.

Theo Toonen
Opgaven die we net hebben genoemd, zijn niet te realiseren zonder een intense samenwerking tussen overheden en kennisinstellingen.
Kijkend van ver af, is Nederland één grote ‘urbanizing delta’. Op regionaal niveau moet water weer zichtbaar worden gemaakt en worden geïntegreerd in stad en landschap: ‘daylight the streams’.

Statements in opmaat naar bestuurlijk gesprek

Aan de hand van de vier thema’s uit het Panorama zijn vier bestuurders gevraagd een eerste reactie te geven op de presentatie van Daan Zandbelt en zo het gesprek te starten.

De tabbladen van de 4 thema’s uit Panorama NL

Statement van burgemeester Arjen Gerritsen van Almelo:

Kijken we naar de wateropgave, dan richten we ons nog erg op beheer. Onder de stad zit een wereld aan afvoersystemen en de focus in het beheer van die systemen is nog steeds op afvoer van het water. Dat moeten we omvormen naar het incorporeren van water in onze leefomgeving. Dat geldt voor alle opgaven die in het Panorama worden onderkend. Van energietransitie tot mobiliteit, altijd moet de verbinding met de omgeving optimaal zijn. Met water zijn we in Almelo aardig op streek. Ik ben daarom ook benieuwd hoe we water een nog steviger plek kunnen geven in woon- en werkomgeving, als voorbeeld voor de andere grote opgaven.

Als water op een natuurlijke manier plek kan krijgen, kies daar dan voor in plaats van voor technische oplossingen.

Statement van Gerard van den Hengel, burgemeester van Borne:

Twente is geweldig qua beleving en ruimtelijke kwaliteit, met een fraai buitengebied van landgoederen en boeren. De regio moet op het ruimtelijke domein zelf in de lead blijven. Dat vraagt een focus op de bewoners en gebruikers van het gebied. Dus overheden, boeren, landgoedbeheerders en bewoners zullen samen aan tafel moeten om de behoeften te combineren. Twente kan heel mooi blijven en breder voor de bewoners ingezet worden.

Het landschap bepaalt wat de mogelijkheden zijn voor het gebruik.

Statement van burgemeester Rob Welten van Haaksbergen:

Ik ben geïnspireerd door het verhaal van de Rijksadviseur, vooral ook door de optimistische visie. Mooi dat hij als Tukker een Twents accent zet en onderkent dat Twente een ‘daily urban system’ is dat over de grenzen van de eigen regio heen moet blijven kijken. De randstad is vanuit Twente net zo ver als het Ruhrgebied. Dat biedt kansen voor economische ontwikkeling.

Stimuleer nabijheid, keuzevrijheid en optimaliseer treinverbindingen.

We moeten echter wel breder kijken dan louter economisch. Dat vraagt om gelijktijdig ontwikkelen van het werken aan de grote opgaven en een passende governance.

Qua woningbouw geldt straks voor Twente het adagium ’geen nieuwbouw, maar verbouw’.

Statement van burgemeester Cia Kroon van Losser:

Het college van Rijksadviseurs slaat de spijker op de kop waar het gaat om energietransitie. Nu zijn we sectoraal en gefragmenteerd bezig, maar de energietransitie moet geïntegreerd worden in het werken aan andere opgaven. Energie heeft overal mee te maken. Geef nieuwe energie aan oude wijken, in stad en in landelijk gebied en bouw de Regionale Energie Strategie om tot een omgevingsagenda. Kijk daarbij ook over de grens.

Nederland heeft nog een lange weg te gaan met de energietransitie, we scoren internationaal nog niet erg goed en moeten onze schouders eronder zetten.

Het brede gesprek: van inhoud naar governance

Rijker, hechter, schoner: vanuit de inhoud ...

Arjen Gerritsen vraagt de aanwezigen wat ons verbindt in de regio Twente. Inwoners wonen, winkelen, trouwen in de regio, die maken de stippellijnen tussen gemeenten niet uit. Op regioniveau denken, moet het uitgangspunt zijn. Water gaat ook dwars door grenzen heen. “Ons water komt uit Duitsland, verkeer gaat door regio, we zijn geen eiland, opgaven zijn groter dan ons gebied.” Samen moeten we een ‘common ground’ vinden voor álle opgaven waar we voor staan. Ieder met je eigen talenten, met je eigen kracht bijdragen aan waar we voor staan en samen tot synergie komen. En ook breder kijken dan Twente in het leggen van verbindingen. Het Panorama is een wake up call.

Stefan Kuks stelt de aanwezigen de vraag hoe we over de inhoud, over de verbinding van de verschillende opgaven aan de praat komen. Voelen we ons vrij genoeg om ook over opgaven van anderen mee te praten? In dat kader wordt besproken dat de regiodeal gaat over die inhoud en dat dat proces goed gaat. In Twente is het belangrijk elkaar uit te dagen op de inhoud, de governance komt later wel. De regiodeal is een begin van elkaar de hand geven en samenwerking aangaan. De kloof die er was tussen rijk en regio kunnen we ermee overbruggen.

We moeten echter niet alleen economische opgaven, maar álle grote opgaven dichter naar de mensen brengen, door de sociaal maatschappelijke opgaven te verbinden aan de fysieke, ruimtelijke opgaven (zoals de energietransitie, inbreiding versus uitbreiding, het landschap de stad inbrengen en het vasthouden/sparen van water in deze hoog liggende regio). Dat impliceert dansen op schalen en vraagt om een gezamenlijk langetermijnperspectief, iets dat centraal staat in het Panorama-denken.

Het belang van zo veel mogelijk van onderuit uit de maatschappij laten komen, staat daarbij voorop in de presentaties vandaag. Maar hoe krijgen we van onderop zaken in beweging. En hoe verbinden we allerlei beleid en visies die samenhangen en de beweging van onderop met elkaar?

Twente heeft ‘the best of worlds’: een prachtig landschap en prettig leefbare, stedelijke centra. Een streek met enorme opgaven, maar ook enorme kansen!

... naar de governance

Samen starten vanuit de inhoud wordt belangrijk gevonden: vanuit de opgaven die vallen onder de vier in het Panorama genoemde thema’s de kaart van de regio invullen. De drie bestuurslagen en hun partners moeten samen het brede gesprek voeren om die kaart tot stand te brengen. Maar ook wordt aangegeven dat we onszelf tekort doen wanneer we ons alleen op de inhoud concentreren. Niet alleen denken en praten, maar ook tot actie komen! Belangrijk is ons daarbij niet op structuurdiscussie te concentreren, maar een nieuwe cultuur te creëren. Bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de besproken inhoud pakken, want het komt niet vanzelf goed. Daarbij ons niet op het lokale erf te concentreren, maar vanuit Twentse geest op lange termijn samen te durven investeren.

Het helpt om enkele robuuste doelen centraal te stellen, breed gedeelde ‘challenges’ zoals die in het Panorama geschetst worden. Die samen oppakken. Niet de afgebakende, smalle opgaven vanuit verschillende overheden staan dan centraal, maar die grote gezamenlijke challenges. Dat houd je het weg bij de structuurdiscussies. Wees niet bang om soms heel praktisch bezig te zijn! Een avant garde is nodig, een voorhoede die gewoon begint. Daar ontstaat organisch een werkvorm bij. De regiodeal is een mooi moment om te starten.

Twente kan krachtig zijn, maar we moeten wel samenwerken. Koester niet het idee dat samenwerking in Twente moeilijk gaat. Samenwerken is nergens ooit makkelijk. Laten we bestuurlijke drukte voorkomen, vanuit de inhoud een heldere agenda opstellen en daarmee dedicated mensen aan het werk zetten.

Het gaat om de regio, het rijk moet onderdeel van de regio worden. In de regio werken gemeenten, provincie, waterschap en rijk als bestuurslagen samen. Samen ontdekken wat je kunt doen. Ontdekken hoe we alle ambities van overheidslagen kunnen verbinden. De oproep van Daan Zandbelt is: “Laten we dat integraal doen! Daarbij kan de stad als leefstijlcoach gezien worden: klimaatadaptatie, mooie woonomgeving, beken weer zichtbaar. De regioagenda ligt er nu. .... dat is de basis voor vervolgstappen. De resultaten van deze aanpak zouden aan NOVI, POVI en GOVI e.d. vooraf kunnen gaan.”

Hoe verder?

Stefan Kuks stelt voor tot een vervolgafspraak te komen. Afgesproken wordt dat Andries Heidema, Arjen Gerritsen en Stefan Kuks hiervoor met een voorstel komen.

Inwoners wonen, winkelen, trouwen door de regio heen, zonder zich iets aan te trekken van de stippellijnen van grenzen. Ook water trekt zich niets aan van grenzen en stroomt dwars overal doorheen. Dát moet het uitgangspunt zijn. Samen een ‘common ground’ vinden voor de opgaven waar we voor staan. Ieder moet vanuit zijn eigen talenten, vanuit zijn eigen kracht daaraan bijdragen. Een avant garde is daarvoor nodig, een voorhoede, die gewoon begint. Daar ontstaat dan organisch een werkvorm bij. Het Panorama inspireert om dit in Twente op te pakken.

Dank voor uw aanwezigheid

Deelnemende bestuurders uit Twentse gemeenten, provincie Overijssel, waterschap Vechtstromen, burgerinitiatief werkgroep Regiometropool Twente en de Universiteit Twente:

  • Burgemeester Gerritsen, gemeente Almelo (Arjen)
  • Wethouder Maathuis, gemeente Almelo (Arjen)
  • Wethouder Langius, gemeente Almelo (Alex)
  • Wethouder Van Mierlo, gemeente Almelo (Eugène)
  • Wethouder Van Rees, gemeente Almelo (Jan Martin)
  • Burgemeester Van den Hengel, gemeente Borne (Gerard)
  • Burgemeester Welten, gemeente Haaksbergen (Rob)
  • Burgemeester Kroon, gemeente Losser (Cia)
  • Wethouder Nijhuis, gemeente Losser (Harry)
  • Wethouder Tijhof, gemeente Rijssen-Holten (Bert)
  • Wethouder Bekhuis-Groothuis, gemeente Tubbergen (Ursula)
  • Wethouder Berning-Everlo gemeente Tubbergen (Hilde)
  • Burgemeester Van der Kolk, gemeente Twenterand (Annelies)
  • Gedeputeerde De Witte, provincie Overijssel (Roy)
  • Watergraaf Kuks (Stefan)
  • Heemraad Aarnink (Nettie)
  • Heemraad Van Agteren (Hans)
  • Heemraad Lievers (Erik)
  • Secretaris-directeur Andringa (Richard)
  • Dhr. Ter Horst (Bert)
  • Dhr. Van de Koelen (Ruud)
  • Professor Toonen (Theo)

——————————————————————————————————

Luistertip: Daags na de bestuurlijke bijeenkomst interviewde RTV Oost rijksadviseur Berno Strootman - collega van Daan Zandbelt - over Panorama NL. Via onderstaande link naar de website van RTV Oost is dit gesprek te beluisteren.

De bijeenkomst in foto’s

Created By
drs. B.M. Koopman-Kleinherenbrink | b.koopman@vechtstromen.nl
Appreciate

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a copyright violation, please follow the DMCA section in the Terms of Use.