Loading

Wat als... we harddrugs legaal maken? In een Amsterdam waar drugs legaal zijn, haal je je coke bij het loket

Het nieuwe college komt met een Amsterdams Programma Drugs. De coalitie presenteerde afgelopen week plannen gericht op gezondheid, veiligheid, preventie en voorlichting. Maar opvallender nog: de politiek wil gaan kijken naar de decriminalisatie van bepaalde drugs. Ofwel, het uit de illegaliteit halen van drugs en drugsgebruikers. Dat kunnen dan softdrugs zijn zoals hasj en wiet, maar ook harddrugs zoals XTC en cocaïne. Hoe dit plan concreet moet worden, is nog verre van duidelijk, maar vooruitstrevend is het wel.

Een Amsterdam waar harddrugs gewoon mogen, hoe zou zo’n wereld eruitzien? Wat doet dat met het drugsgebruik, de drugsgebruikers en met de drugscriminaliteit? Twee experts denken hier over na, en schetsen een scenario.

Nederland drugsland

Op dit moment zijn alle harddrugs illegaal, behalve alcohol. Wiet is softdrugs en wordt gedoogd, maar dat betekent niet dat het legaal is. Hierin loopt Nederland achter op bijvoorbeeld de Verenigde Staten, waar wiet wel legaal is in zes staten. Ook Portugal is al ver in de legalisering. Zij hebben in 2001 het bezit van alle harddrugs al vrijgegeven. 'In Portugal gaan ze achter de producenten aan en niet achter de gebruikers en eigenlijk is dat precies wat we in Nederland ook doen,' zegt documentairemaker en onderzoeksjournalist Thijs Roes.

'Het is een half systeem nu. De gebruikers worden ontzien, maar de aanpak van dealers draait wel om de essentie dat het verboden is. Dat past niet goed bij elkaar'

- Thijs Roes

'Je ziet dat Nederland eigenlijk al een flinke slag heeft gemaakt richting legalisering,' zegt ook Ton Nabben, criminoloog aan de UvA en onderzoeker naar drugsgebruik. 'We zijn steeds meer aan het gedogen, want drugs op zak hebben zorgt lang niet altijd voor vervolging. Gebruik is niet strafbaar hier, je bent als gebruiker niet direct een crimineel. Eigenlijk zitten we dus al in een soort tussenvorm.'

Het huidige drugsbeleid lijkt alleen niet goed aan te sluiten bij die tussenvorm, zijn beide deskundigen het met elkaar eens. 'Het is een half systeem nu. De gebruikers worden ontzien, maar de aanpak van dealers draait wel om de essentie dat het verboden is. Dat past niet goed bij elkaar,' vertelt Thijs Roes.

Een Amsterdam met legale drugs

'Het debat loopt op dit moment vast. Mensen zijn óf voor een totaalverbod, óf voor volledig vrijgeven. Ik ben voor de gulden middenweg,' aldus Roes. Die gulden middenweg heeft hij uitgewerkt in een mogelijk toekomstbeeld; een mogelijk scenario voor een Amsterdam waarin drugs legaal te verkrijgen, bezitten en gebruiken zijn.

Onderstaande animatie neemt je mee in dat scenario: een wereld met legale drugs.

Het cokewalhalla aan de Duivendrechtsekade

Wat veel mensen niet weten is dat de ideeën van Roes over legale verkooppunten helemaal niet zo nieuw zijn. Harddrugs zijn überhaupt relatief kort geleden verboden door de internationale politiek. Aan het begin van de twintigste eeuw werd cocaïne vrij verkocht en gebruikt. Marktleider in deze productie: Amsterdam. De Nederlandse Cocaïne Fabriek stond gewoon hier, aan de Duivendrechtsekade, en maakte cocaïne van cocabladeren uit Nederlands-Indië.

De Nederlandse Cocaïne Fabriek aan de Duivendrechtsekade

De fabriek produceerde de drugs van 1900 tot in het begin jaren zestig dus compleet legaal. De Opiumwet van 1919 zorgde wel voor strengere regels en vanaf 1928 mocht de cocaïne alleen nog maar voor geneeskundige doeleinden gebruikt worden.

'Dat is sowieso de rode draad door de geschiedenis van de drugs,' zegt Nabben. 'De medicijnen van nu zijn de drugs van de toekomst. Alle drugs die we nu verboden hebben, zijn ooit als medicijn gebruikt en door grootschalig misbruik op een verboden lijst terecht gekomen.' De hoogleraar ziet hetzelfde gebeuren met pijnstillende middelen als oxycodon.

Allemaal aan de drugs?

Één van de grootste angsten van tegenstanders van legaliseren is dat er veel meer mensen drugs gaan gebruiken. Op dit moment kan het onderwereld-imago van harddrugs nog een drempel vormen voor mensen. Als je die drempel wegneemt, zou dat het gebruik in de hand werken. 'Misschien is dat op korte termijn wel waar,' zegt Nabben. 'Maar op langere termijn zal dat weer afnemen. Kijk maar naar de ontwikkeling van het wietgebruik.'

'In het buitenland denkt men dat Nederland vol zit met blowers. Als je uit Nederland komt, blow je. Maar sinds het gedoogbeleid van 1976 zie je juist dat er een matiging plaatsvindt in het gebruik van wiet. Het wordt normaler en daardoor minder spannend, waardoor het gebruik juist afneemt. Dat geldt voor andere drugs waarschijnlijk ook.'

'Het wordt normaler en daardoor minder spannend, waardoor het gebruik juist afneemt.'

- Ton Nabben

Als je de legalisering van harddrugs met die van softdrugs kan vergelijken, lopen we dus niet spontaan allemaal de hele dag high rond. 'Daarnaast is een deel van de mensen gewoon überhaupt geen roeszoeker. Ook niet als je het ze gratis aanbiedt. Sommige mensen hebben gewoon geen zin in die psycho-actieve ervaringen.'

Met drugs die erg verslavend zijn kan dat natuurlijk wel anders liggen. Thijs Roes denkt dan ook dat we met de niet verslavende middelen moeten beginnen. 'Ik zie een experiment met XTC wel zitten. Dat is namelijk niet verslavend.'

‘Ik zie een experiment met XTC wel zitten. Dat is niet verslavend, dus het gebruik zal ook nauwelijks toenemen'

- Thijs Roes.

Gevolgen voor de criminaliteit

In die wereld van legale drugs zit dus niet iedere Amsterdammer dagelijks te snuiven, denken Roes en Nabben. De grote vraag is alleen of het legaliseren en decriminaliseren van drugs ook daadwerkelijk gaat zorgen voor minder drugscriminaliteit.

'Dat gevolg is veel moeilijker te voorspellen,' zegt Roes. 'Het is zo makkelijk om veel geld te verdienen met drugs. Maar als er geen of veel minder illegale drugs zijn, wat dan? Misschien verplaatst de criminaliteit zich dan wel. Misschien gaat er dan meer afgeperst worden of worden er meer inbraken gepleegd.'

Het lastige is dat er ook geen enkel land ter wereld is waar we op dit gebied van kunnen leren. Het opnieuw legaal maken van drugs is nog nooit gebeurd.

Waarom we het hier over hebben: de politie in het nauw

De balans: is dit scenario reëel?

Nu hebben we een beeld geschetst van hoe de wereld er uit zou kunnen zien als drugs legaal worden en gekeken naar de mogelijke gevolgen. Over de haalbaarheid van dit scenario lopen de meningen nogal uiteen. Het grootste argument tegen zijn de internationale drugsverdragen die gesloten zijn door de VN. Daar staat namelijk in dat zowel de productie en verkoop als het bezit of de aankoop van narcotische middelen als een misdrijf moet worden gezien.

Roes ziet ook daar mogelijkheden. 'Die verdragen zijn in de jaren '60 gesloten, maar eigenlijk is een totaalverbod slechts een interpretatie. Ook in die verdragen is ruimte om te legaliseren en te decriminaliseren,' zegt Roes.

Ton Nabben is sceptisch. 'Legalisatie is niet reëel. We hebben zowel landelijke wetgeving als Europese regelgeving en internationale verdragen die een legalisatie tegenhouden. We kúnnen gewoon niet eenzijdig gaan bepalen dat we bijvoorbeeld XTC gaan legaliseren.' Wet- en regelgeving daar gelaten, verwacht de hoogleraar wel een ontwikkeling in de legalisering van drugs die een therapeutische werking hebben. In de Verenigde Staten loopt al geruime tijd een onderzoek om MDMA in te zetten voor de behandeling van PTSS. 'Ik verwacht dat MDMA daar binnen vijf jaar als geneesmiddel op de markt komt. Er worden zelfs al psychologen en psychiaters opgeleid om mensen met MDMA te behandelen. Het zou me niks verbazen als dat hier ook gaat gebeuren. Maar het totaal legaliseren van een drug als cocaïne, vergeet het maar.'

Drugs terug op de markt, maar dan als geneesmiddel dus. Dat lijkt nog het meest haalbare scenario op de korte termijn. Dat is gezien de geschiedenis van het drugsverbod toch op z’n minst ironisch te noemen.

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.