Loading

Het diafragma de belichtingsdriehoek

Herh.: De belichtingsdriehoek

De uiteindelijke belichting op de foto van een scène, hoe donker of licht, wordt bepaald door een samenspel van het diafragma, de sluitertijd en de ISO of lichtgevoeligheid. Verander je één van die waarden, dan heeft dit weer een invloed op een andere waarde. Concreet betekent dit dat je bij de verandering van één waarde altijd een andere zal moeten compenseren. De samenwerking van deze waarden en dit compenseren noemen we de belichting van je foto.

De samenwerking tussen die drie waarden noemen we de belichtingsdriehoek. In dit hoofdstuk bekijken we het diafragma van naderbij.

Het diafragma...

  • ... regelt de hoeveelheid licht die via het objectief op de sensor valt.
  • ... regelt de scherptediepte op je foto.
  • ... bepaalt de lichtsterkte van het objectief.

1. Diafragma als 'lichtregelaar'

Het diafragma is, zoals hierboven reeds aangehaald, één van de drie belangrijkste onderdelen waarmee je je belichting kan beïnvloeden. Het diafragma is één van de onderdelen die bepaalt hoeveel licht de sensor zal bereiken.

Je kan het diafragma nog het best vergelijken met ons oog. Wanneer we buiten staan op een zonnige dag, dan zijn onze pupillen klein. Omgekeerd, wanneer het buiten donker is, dan worden onze pupillen groter om meer licht door te laten.

Kort door de bocht kunnen we dus zeggen dat we het diafragma zullen aanpassen enkel en alleen aan de verschillende lichtomstandigheden.

  • Het diafragma wordt aangeduid door een diafragmagetal, voorbeeld f/4.0.
  • Deze waarde wordt berekend door de brandpuntsafstand te delen door de diafragma opening (uitgedrukt in mm).
  • Dit getal noemt men nu het diafragmagetal.
  • De grootst mogelijke opening of het grootste diafragma wordt aangeduid door een klein getal.
  • De kleinst mogelijke opening of het kleinste diafragma wordt aangeduid door een groot getal.
  • Elke overgang van klein naar groot is een halvering van de hoeveelheid licht.
  • Omgekeerd is elke overgang van groot naar klein een verdubbeling van de hoeveelheid licht.
  • Met andere woorden f/1.0 laat één stop meer licht door dan f/1.4.
  • Hieronder een geheugensteuntje om die getallen te onthouden.
  • Die getallen verhouden zich als een rekenkundige rij.
  • Wanneer je hetzelfde onderwerp fotografeert, onder dezelfde lichtomstandigheden, dan zal je onderwerp lichter worden wanneer je diafragma f/1.0 gebruikt in plaats van f/1.4.
  • Het gebruik van een kleiner diafragmagetal, dus een grotere opening levert soms kwaliteitsverlies op in de hoeken. Dit noemt men vignettering.
  • Het gebruik van een groter diafragmagetal kan dan weer leiden tot een algemeen scherpteverlies.
  • Wanneer je het diafragma verandert, dan heeft dit een invloed op je sluitertijd.
  • Als je de vorige oefening zou herhalen met je ISO waarde, dan zie je dat dit ook een invloed heeft op je diafragma.
  • Deze link noemen we de belichtingsdriehoek.
  • Het diafragma doet naast het regelen van het licht nog iets veel belangrijkers.
  • De hoeveelheid licht, geregeld door het diafragma, die op de sensor valt, bepaalt hoeveel scherptediepte er in de foto zit.

2. Diafragma & scherptediepte

Het diafragma gebruiken we echter niet alleen als lichtregelaar. Veel belangrijker is het esthetische gevolg van het gebruik van een bepaalde diafragmawaarde. Dit noemen we de scherptediepte.

Scherptediepte = de afstand waarbinnen het onderwerp op de foto scherp wordt weergegeven.

Door te spelen met je diafragmawaarde krijg je enerzijds een volledig onscherpe achtergrond of anderzijds een volledig scherpe achtergrond en alles wat daar tussen zit.

  • Bij een groot diafragma (of een 'klein' getal) zal de zone voor en achter het scherpstelpunt onscherp zijn.
  • Bij een klein diafragma (of een 'groot' getal) zal de zone voor en achter het scherpstelpunt scherp zijn.
  • Dit geeft aan de fotograaf heel wat creatieve mogelijkheden.
  • Zo kan je als fotograaf delen in je beeld maskeren of juist gaan benadrukken.
  • De keuze van het diafragma is de basisvoorwaarde voor de mate van scherptediepte.
  • Hoe kleiner het getal, hoe minder scherptediepte.
  • Hoe groter het getal, hoe meer scherptediepte.
  • Naast het maskeren van gebieden, zal je de scherptediepte voornamelijk gebruiken om sfeer in je beeld te brengen.
  • Probeer bij het fotograferen zoveel mogelijk te spelen met het diafragma.
  • Kijk wat de verschillende waarden doen met je beeld.
  • Stel jezelf de vraag welk diafragma het meest geschikt is voor je onderwerp.
  • Hieronder enkele voorbeelden:
  • De scherptediepte wordt echter niet alleen beïnvloed door het diafragma.
  • Er zijn verschillende factoren die invloed hebben op de scherptediepte.
  • Daarover lees je hier meer.

3. Lichtsterkte

Het diafragmagetal wordt ook gebruikt om de lichtsterkte van een objectief aan te duiden. In dit geval geeft het diafragmawaarde de maximum opening van het diafragma aan. Lichtsterkte is met andere woorden de grootste diafragma-opening die beschikbaar is.

  • Zoals reeds gezien staat een klein getal voor een grote lensopening.
  • Hoe groter de lensopening, hoe groter de maximale lichtdoorlating.
  • Vergelijk het met een raam. Een groot raam zal veel licht doorlaten.
  • De lichtsterkte van een objectief wordt aangeduid op het objectief.
  • Dit wordt aangeduid door f/1:x (waarbij x staat voor het diafragmagetal).
  • Vaak geldt, hoe groter de diameter van het objectief, hoe groter de lichtsterkte. Echter, de fysieke lengte van een objectief is ook van belang.
  • Hoe groter de lensopening, hoe groter de maximale lichtdoorlating, dus hoe minder licht je zal nodig hebben.
  • Wat betekent dit concreet?
  1. Hoe groter de lensopening of diafragma, hoe meer licht er kan passeren.
  2. Hoe groter de lichtsterkte van een objectief, hoe zwaarder (en duurder) het objectief.
  3. Hoe kleiner het getal, hoe beter het objectief en de camera zal presteren in donkere omstandigheden.
  • Naast objectieven met vaste lichtsterkte, bestaan er ook nog objectieven met variabele lichtsterkte.
  • Daarover zien we meer in het hoofdstuk over de objectieven.

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.