Loading

Οι μεταβατικοί χρόνοι

Από το 1100 π.Χ. μέχρι περίπου το 950 π.Χ. η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίση:

  • Ο πληθυσμός μειώνεται δραστικά.
  • Η οικονομία περιορίζεται στη γεωργία και την κτηνοτροφία και αποκτά μια καθαρά οικιακή μορφή.
  • Η κεντρική εξουσία εξασθενεί, σχεδόν εξαφανίζεται.
  • Η οργάνωση στηρίζεται περισσότερο στην οικογένεια, στο χωριό, στην ομάδα.​​

Η διαμόρφωση των φυλετικών κοινοτήτων

Από τα μέσα του 10ου αιώνα παρατηρείται μια τεχνολογική, δημογραφική και πνευματική αναγέννηση.

→ Βασικός παράγοντας που οδήγησε στην αναγέννηση αυτή είναι οι μετακινήσεις ελληνικών φύλων (12ος αιώνας).

Οι μετακινήσεις:

  • Σημειώνονται κατά τη διάρκεια του 12ου αιώνα π.Χ.
  • Ο γεωγραφικός παράγοντας έπαιζε πρωταρχικό ρόλο σε αυτές τις μετακινήσεις.
  • Γενικώς, παρατηρείται μια κίνηση από τα βόρεια προς τα νότια.

1. Οι Δωριείς:

  • Είναι το τελευταίο ελληνικό φύλο που μετακινείται μαζικά.
  • Από την Πίνδο όπου ζούσαν, μετακινήθηκαν προς το Νότο και εγκαταστάθηκαν στην Πελοπόννησο και σε ένα τμήμα της Στερεάς.
  • Στη συνέχεια προωθήθηκαν σε μερικές από τις Κυκλάδες (Μήλο, Θήρα) και αργότερα στην Κρήτη.

2. Οι Θεσσαλοί:

  • Ζούσαν και αυτοί αρχικά στην περιοχή της Πίνδου.
  • Εγκαταστάθηκαν στη σημερινή Θεσσαλία, εξαναγκάζοντας τους παλαιούς κατοίκους της, Βοιωτούς και Αιολείς, τους μεν πρώτους να μετακινηθούν προς τη σημερινή Βοιωτία, τους δε δεύτερους να μεταναστεύσουν στη Λέσβο, στην Τένεδο και στα βόρεια της Μικράς Ασίας.

3. Οι Ίωνες:

  • Ζούσαν στα βόρεια παράλια της Πελοποννήσου.
  • Μετακινούνται στην Αττική, στην Εύβοια και στις Κυκλάδες.

Τα χαρακτηριστικά των νέων κοινοτήτων:

  • ​Οι νέες κοινότητες είναι φυλετικές.
  • Αρχηγός του κράτους είναι ο βασιλιάς, ο οποίος εκλέγεται από τη συνέλευση των πολεμιστών.
  • Αργότερα το αξίωμα μεταβάλλεται σε κληρονομικό.
  • Η κυριότερη αρμοδιότητα του βασιλιά είναι η αρχιστρατηγία, γι’ αυτό στο αξίωμα του βασιλιά εκλέγεται ο ικανότερος πολεμιστής.

Ο πρώτος ελληνικός αποικισμός.

Αίτια αποικισμού:

  • Οι αναταραχές που έφεραν οι μετακινήσεις των ελληνικών φύλων κατά τον 12ο αιώνα π.Χ.
  • Η γενική στενότητα του χώρου.
  • Ο οικονομικός μαρασμός και η ανασφάλεια.

Χαρακτηριστικά του αποικισμού:

  • Συμπαγείς ομάδες Ελλήνων μετανάστευσαν προς τα νησιά του Αιγαίου και τα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας.
  • Η μετακίνηση πραγματοποιήθηκε κατά φυλετικές ομάδες και τον 10ο αιώνα η μετανάστευση αυτή έλαβε τη μορφή ενός ευρύτατου αποικισμού.
  • Η κίνηση αυτή έμεινε γνωστή ως Πρώτος ελληνικός αποικισμός.

Οι Αιολείς:

  • Πιεζόμενοι από τους Θεσσαλούς, εγκαταστάθηκαν αρχικά στη Λέσβο και στην Τένεδο.
  • Στη συνέχεια ίδρυσαν αποικίες στο βόρειο τμήμα της μικρασιατικής παραλίας, σε μια περιοχή που εκτείνεται από την Τρωάδα στα βόρεια μέχρι τον κόλπο της Σμύρνης.
  • Είναι η περιοχή της Αιολίδας.

Οι Ίωνες:

  • Ξεκινώντας από την Αττική, την Εύβοια και τη βορειοανατολική Πελοπόννησο εγκαταστάθηκαν στη Χίο, στη Σάμο και στο κεντρικό τμήμα των παραλίων της Μικράς Ασίας.
  • Είναι η περιοχή που ονομάστηκε Ιωνία.

Οι Δωριείς:

  • Εγκαθίστανται στη Ρόδο, στην Κω και στο νότιο τμήμα των παραλίων της Μικράς Ασίας, όπου ιδρύουν τη δωρική εξάπολη.

Άνθηση των αποικιών

  • Οι πρώτοι Έλληνες άποικοι ασχολούνται στην αρχή με τη γεωργία.
  • Γρήγορα όμως επιδίδονται στο εμπόριο και ταχύτατα οι ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας αναπτύσσονται σε εύρωστα εμπορικά κέντρα.
  • Την οικονομική ανάπτυξη ακολουθεί η πολιτισμική άνθηση.

Ο κόσμος των ομηρικών επών

  • Τα ομηρικά έπη είναι τυπικό παράδειγμα του ενδιαφέροντος των ανθρώπων της εποχής για το παρελθόν τους και την αναζήτηση της ρίζας τους.
  • Είναι μορφοποιημένα στη στροφή από τον 9ο προς τον 8ο αιώνα (γεωμετρική εποχή).
  • Στηρίζονται στην προφορική παράδοση (μεταφέρονται από στόμα σε στόμα).
  • Αφηγούνται τα γεγονότα του Τρωικού πολέμου, όμως μυθοποιημένα.
  • Καθώς μεταφέρονται προφορικά, αλλάζουν σταδιακά μορφή και περιέχουν πολλά στοιχεία από τη γεωμετρική εποχή:
  • Για παράδειγμα, ο θεσμός της βασιλείας παρουσιάζεται λιγότερο γραφειοκρατικός. Επίσης στον Όμηρο ο ηγεμόνας ονομάζεται «βασιλεύς» και όχι άναξ, όπως στις πινακίδες της Πύλου).
  • Στα ομηρικά έπη η πολιτική αστάθεια είναι συνεχής.
  • Οι βασιλείς είναι πολυάριθμοι και απολύτως ανεξάρτητοι.
  • Ο καθένας προσπαθεί να στηρίξει τη θέση του στο πλαίσιο ενός συστήματος υπερβολικά ανταγωνιστικού και συνεχώς πρέπει να αποδεικνύει τις ικανότητές του με κατορθώματα, ληστρικές επιδρομές που αποφέρουν μεγάλη λεία, με γιορτές και αγώνες ιδιαίτερα μεγαλοπρεπείς.
  • Η κοινωνία, η ιεραρχία της οποίας στηρίζεται στην κατανομή της λείας, κυριαρχείται από ανισότητα και η διατήρηση της εξουσίας από τον ηγεμόνα δεν είναι ποτέ εξασφαλισμένη.

Όλα αυτά τα στοιχεία ανταποκρίνονται περισσότερο στις συνεχείς αναταράξεις που ακολούθησαν την πτώση της μυκηναϊκής δύναμης και ταιριάζουν σε μια κοινωνία αγροτοποιμενική που ζει από τα προϊόντα της και από τις ληστρικές επιδρομές.

Επομένως η Ιλιάδα και η Οδύσσεια περιγράφουν μια εποχή μεταγενέστερη της μυκηναϊκής, περίπου από τον 11ο μέχρι τον 8ο αιώνα π.Χ., δηλαδή την εποχή του Ομήρου.

Created By
Athina Komninou
Appreciate