Loading

GeneXpert Кыргызстанда: Ал кантип иштейт? КУРГАК УЧУКТУ ДИАГНОСТИКАЛООНУН ТЕЗ ЖАНА ТАК СИСТЕМАЛАРЫН КЫСКАЧА ДЕМОНСТРАЦИЯЛОО

Буга чейин Кыргызстанда кургак учукту кыйла так диагностикалоодо культуралдык ыкма колдонулуп келген, бул үчүн бейтаптан биологиялык сынам алынып лабораторияда атайын текшерүү жүргүзүлөт. Бул ыкма текшерүүдөн өтүп жаткан кургак учук штаммынын дары-дармектерге сезимталдыгын аныктоодо артыкчылыкка ээ болуп эсептелет, бирок бул процесс беш күндөн эки айга чейин убакытты алышы мүмкүн.

Бул салыштырмалуу узак мөөнөттүү процесс кургак учук менен ооругандар үчүн терс кесепеттерин тийгизиши мүмкүн, себеби алар тез арада туура дарыланууну башташса, натыйжасында айыгуу мүмкүнчүлүктөрү көбөйөт

Лаборант сынамдарды микроскоп менен изилдейт.

Соңку жылдары өлкөнүн ар түрдүү лабораторияларында жалпысынан 24 GeneXpert системасы орнотулган. Бул системанын жардамы менен так диагноз коюуга, ошондой эле дары-дармектерге туруктуулугун эки сааттын ичинде аныктоого мүмкүн.

USAIDдин «Кургак учукту жеңебиз» долбоору АКШнын эл аралык өнүктүрүү боюнча агенттигинин колдоосунун астында бул лабораторияларга GeneXpert платформаларын орнотууга техникалык жардам көрсөтүүдө. «Кургак учукту жеңебиз» долбоорунун алкагында лаборанттар үчүн платформаны пайдалануу жана тейлөө боюнча туруктуу негизде окутуулар өткөрүлүп турат.

Эрмакова айым GeneXpert менен талдоо жүргүзүү кабинетинде бир катар талдоо өткөрүүгө даярданып жатат.

Кандалат Эрмакова айым Кыргызстандын түштүгүндө Жалал-Абад шаарынан алыс эмес жайгашкан Сузак районундагы ҮМБ лабораториясында иштейт. Бир жарым жыл мурун ал иштеген лабораторияда GeneXpert платформасы орнотулган. Биздин долбоор ага жана анын кесиптештери үчүн жабдууларды пайдалануу, анын ичинде талдоо жүргүзүүдө инфекциялык контролдоо чараларын сактоо боюнча бир катар тренинг өткөргөн.

Эрмакова айым биологиялык сынамдар менен иштөөдө жеке коргонуу каражаттарын кантип пайдалануу керектигин билет.

Эрмакова айым коргоочу кийим кийип, муздаткычта турган биологиялык сынамдарды алат. Ар бир контейнер герметикалык түрдө жабылган жана кургак учукка шектелген бейтаптардан алынган какырык деп аталуучу суюктукту камтыйт.

Ар бир кадам кемчиликтерге жол бербөө жана лаборанттардын өздөрүнүн коопсуздугун сактоо максатында бекитилген протоколдорго ылайык өтө кылдаттык менен аткарылат.

Ар бир контейнерге Эрмакова айым реагент кошуп, аны биологиялык сынам менен аралаштырып, аралашманы бир нече мүнөткө чейин тындырып коёт. Сынам даяр болгондон кийин ал бир нече миллилитр аралашманы GeneXpertтин атайын картриджине кошот. Кемчиликтерге жол бербеш үчүн ар бир кадам жазылып турат.

Ар бир картридждин өзүнүн уникалдык коду болот, анын жардамы менен текшерүүгө алынган сынамдарды адаштырбай кароого мүмкүнчүлүк түзүлөт.

Картриджди сканерлөөдөн кийин Эрмакова айым аны GeneXpert платформасына коёт. Жалпысынан төрт картридж бир учурда иштетилиши мүмкүн. Болжол менен эки сааттан кийин жыйынтыктар даяр болуп, дароо кызыкдар фтизиатрларга жиберилет.

GeneXpert системасы 2016-жылдын февралында лабораторияга орнотулган учурдан тартып Эрмакова айым ар түрдүү төрт тренингден өткөн. Эми ал жумасына 6 күн, күнүнө 12-16 талдоо жүргүзө алат.

Көрүлгөн аракеттердин натыйжасында Эрмакова айымдын иштөө шарттары кыйла коопсуз болуп калды, ал эми талдоонун натыйжалары кыйла тагыраак жана кыска мөөнөттө чыгып калды. Жана эң негизгиси оорусу аныкталган бейтапка дарылануу үчүн кыйла ыңгайлуу ыкманы баштоого жөндөм түзүлөт.

USAIDдин “Кургак учукту жеңебиз” аттуу беш жылдык долбоорунун максаты Кыргыз Республикасында кургак учук (КУ) оорусунун залакасын азайтуу болуп эсептелет. Долбоордун иши бул оорунун дары-дармекке туруктуу түрүнүн өнүгүшүн чектөөгө, калктын аярлуу топтору үчүн кургак учук боюнча сапаттуу кызмат көрсөтүүлөрдү пайдалануунун тең укуктуулугун колдоого жана улуттук саламаттык сактоо системасын чыңдоого багытталган.

Бул басылма Америка Кошмо Штаттарынын эл аралык өнүктүрүү агентствосу (USAID) аркылуу Америка элинин жардамы менен ишке ашырылды. Басылманын мазмуну үчүн Abt Associates Inc. жооптуу жана ал USAID же Америка Кошмо Штаттарынын өкмөтүнүн көз карашын сөзсүз түрдө чагылдыруусу шарт эмес.
Created By
Defeat TB Project Defeat TB Project
Appreciate

Credits:

Olivier Le Blanc

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.