Beyaz Kale ve Postmodernizm Ezgi Zeren

Üst kurmaca, kurmacayı oluşturan anlatıcının metne dahil olduğu ve kurmacanın hikayesini anlattığı postmodern bir anlatım aracıdır. “Beyaz Kale”de bu araç kitabın başında ve sonunda bariz bir şekilde kullanılmıştır. Kitabın “Giriş” bölümünde, Orhan Pamuk’un “Sessiz Ev” romanından bir karakter olan Faruk Darvınoğlu’na ait bir not bulunmaktadır. Bu notta Faruk Darvınoğlu kitabı nerede bulduğunu ve nasıl okuyucuya aktardığını anlatır.

“Bu elyazmasını, 1982 yılında, içinde her yaz bir hafta eşelenmeyi alışkanlık edindiğim Gebze Kaymakamlığı’na bağlı o döküntü ‘arşiv’de, fermanlar, tapu kayıtları, mahkeme sicilleri ve resmi defterlerle tıkış tıkış dolduruluş tozlu bir sandığın dibinde buldum.” (Sayfa 7)

Üst kurmaca kitabın sonunda ise Hoca veya esirin kitabın yazım hikayesini anlatmasıyla karşımıza çıkar. Anlatıcının kim olduğu anlaşılmamaktadır. Bu karışıklık Orhan Pamuk’un oynadığı oyunlardan biridir.

“Kitabımın sonuna geldim artık. Belki de akıllı okuyucularım arasında hikâyemin çoktan bittiğine karar vererek onu ellerinden atmışlardır artık.” (Sayfa 128)

“Beyaz Kale” romanı birçok oyun içerir. Kitabı okurken okuyucu bu oyunları sürekli çözmeye sürüklenir. Oyunlardan biri, önceden de bahsettiğim gibi kitabın “Giriş” bölümünde “Sessiz Ev”deki kurgulanmış bir karakterin kullanılmasıdır. “Beyaz Kale”nin “Sonsöz”ünü okumayan bir okuyucu bu karakterin bir kurgu olduğunu anlayamaz.

“Beyaz Kale’nin elyazmasını, İtalyan kölenin mi, Osmanlı Hoca’nın mı yazdığını ben de bilmiyorum. Sessiz Ev’in kahramanlarından tarihçi Faruk’a duyduğum yakınlığı, Beyaz Kale’yi yazarken karşıma çıkan bazı teknik zorluklardan (okuyucu için gerekli bazı açıklamalar, zorunlu bazı tarihsel bilgiler, aktarmak vb.) sakınmak için kullanmaya karar verdim.” (Sayfa 147)

Kitabın “Giriş” yazısı oyun olmanın dışında aynı zamanda metinlerarasılığa da örnektir. Metinlerarasılık, yazarın başka bir metne gönderme yapmasıdır. Beyaz Kale’de “Sessiz Ev” kitabına gönderme yapılmıştır.

“Beyaz Kale”de başka oyunlar da bulunmaktadır. Bunlardan bir tanesi de anlatıcının karakterlerin birbirlerinin yerine geçeceğini önceden ima etmesidir. Ana karakterler zaten kitap boyunca kendilerini birbirlerine benzetmektedirler. Birlikte aynaya baktıkları anda da yer değiştirecekleri önceden belirtilmiştir. Ayna, onların benzerliğini ve yer değiştirmelerini simgeler.

“Bu sefer, aynada benim gövdeme başımı yaklaştıran Hoca’nın yüzünü yandan görüyordum; benimkine benzediğini herkesin söylediği o kocaman kafa gövdeme doğru eğilmişti.” (Sayfa 72)

Kaynakça

"Arzela." Üstkurmaca Nedir? N.p., n.d. Web. 23 Apr. 2017.

"Beyaz Kale'nin Ardındaki Gerçekler: Anlatılan Tarihe Yeniden Bakmak." Ve Harfler Vardır...N.p., 28 Aug. 2015. Web. 23 Apr. 2017.

Mcgrath, Charles. "A Grab Bag of Postmodern Literary Devices Helps Shape Orhan Pamuk’s Career." The New York Times. The New York Times, 12 Oct. 2006. Web. 23 Apr. 2017.

"Orhan Pamuk." Orhanpamuk.net. Orhanpamuk.net, n.d. Web. 23 Apr. 2017.

Fotoğraflar Adobe Spark’tan alınmıştır.

Credits:

Created with images by mschellhase - "House" • rabbit_akra - "elephant" • Claudio Gennari ..."Cogli l'attimo ferma il tempo" - "A leaf drops ..." • Aih. - "[A♥]" • Chris_Hawes - "Mirror" • ka2rina - "old background texture"

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.