MVI North Sea Energy Lab Verslag 2e Lab sessie, 25 november 2016 | Molen de Ster, Utrecht

Zie hier een korte beschrijving van het North Sea Energy Lab (context, doel en scope)

Zo'n 30 genodigden namen deel aan de 2e Lab sessie van het MVI North Sea Energy Lab, op 25 november j.l. Procesbegeleiding van de middag is in handen van Mariëtte Stolk (Reos Partners).

Zie hier de lijst van aanwezigen.

Het doel van het MVI North Sea Energy Lab is om te leren hoe we de Noordzee tot duurzame energiebron ontwikkelen op zo’n manier dat dit maatschappelijk inspireert en de energietransitie in brede zin versnelt. Het lab is een metafoor voor samen observeren, experimenteren, leren en prototypes te ontwikkelen. Het Lab ambieert zo mogelijk samen te werken met bestaande initiatieven zoals the North Sea Energy Challenge.

Doel van de 2e MVI North Sea Energy Lab sessie was om een drietal visies een podium te geven en deze in het lab, met elkaar op een dieper niveau te doorgronden. Welke onderliggende condities zijn van belang voor de realisatie van deze visies, als het gaat om ecosysteem behoud en herstel, financiën, verdeling van kosten en baten, supply chain efficiency, human capital, governance en ownership? Wat voor leiderschap vraagt dit van ons?

De volgende mensen hebben hun visie gedeeld op de 2e Lab sessie:

  1. Dirk Sijmons, H+N+S Landschapsarchitecten: 2050, An Energetic Odyssee, ‘big is beautiful’, Europese samenwerking op de Noordzee
  2. Thomas Donders, Tennet (TSO): Visie 2050, een omvangrijk elektriciteitssysteem op de Noordzee
  3. René Peters, TNO: Gas Meets Wind, systeemintegratie en andere synergie mogelijkheden op de Noordzee
Visuele samenvatting van de 2e Lab sessie. Door Willemijn Lambert (Drawin')

We openen met een korte film over de Noordzee en de diverse gebruiksfuncties en perspectieven

Martine Verweij (programma directeur MVI) neemt ons mee in de context en urgentie van het ontwikkelen van de Noordzee tot duurzame energiebron. “Al hebben we de wind mee, hij moet wel blijven waaien..”

1. Dirk Sijmons (H+N+S Landschapsarchitecten): 2050 - An Energetic Odyssee

2050 - An Energetic Odyssey is een publiek-private samenwerking, waarbij ontwerpend onderzoek is gedaan naar de mogelijkheden, kansen en ruimtelijke implicaties voor en van de realisatie van grootschalige winning, transport en opslag van hernieuwbare energie op en om de Noordzee. Dit project toont welke rol de Noordzee kan spelen bij het halen van het eind 2015 in Parijs mondiaal afgesproken tweegradendoel als samenwerking voor grootschalige exploitatie van windenergie centraal staat. Lees meer...

Uitwisseling met Dirk naar aanleiding van responses uit de groep en verdieping aan de hand van vragen:

  • Als deze visie in 2050 gerealiseerd is, wat is er dan nog meer gerealiseerd vanuit jouw perspectief?
  • Welke obstakels zijn er overwonnen en hoe?
  • Welke condities zijn gecreëerd in de tijd om deze realisatie werkelijkheid te laten worden?

Terugkoppeling van de groep

  • Laat het totaalplaatje zien. Het is een onderdeel van de totale energietransitie. Wat er nodig is: een 2050 visie: onze ecologie ziet er X uit, dan is onze energievraag Y… Hoeveel kunnen we lokaal opwekken, hoeveel wind op land, hoeveel energie kunnen we besparen? Het grootschalige perspectief kan ook weerstand opleveren.
  • Dirk Sijmons: deze visie heeft een aanname van 30% energiebesparing en gaat uit van Chinese bouwsnelheden voor windmolens tot 2050. Dan blijft er nog 40 TW over om op land op te wekken.
  • Energiebesparing is essentieel. Hoe gehecht zijn we aan ons comfort, onze levensstandaard?
  • "Ik sta model voor de gemiddelde burger, en ik snap er niet veel van." Er is veel NIMBY/NIMBS (not in my back sea) gevoel onder burgers.
  • Welk deel van de Noordzee wordt ingenomen? (antwoord: 10%)
  • Het heet nog wel natuur, maar is het niet een park? Is het niet ‘nieuwe natuur’? Mensen zijn er wars van: er is geen echte natuur meer in NL.
  • Dirk Sijmons: 95% biodiversiteit zit op hard substraat. Samen met Stichting Noordzee hebben we durven beweren dat de toevoeging van hard substraat een bijdrage aan de biodiversiteit levert. Dus windpark gebieden kunnen ook de visstand helpen herstellen.
  • Inzicht in elkaars functies en benodigdheden
  • Ruimte als hoofdconditie
  • Wij (Nederland) doen dit nu, maar hoe is het met de rest van de wereld? (Noordzee als globaal voorbeeld, als koploper)
  • Het gedeelde beeld van ‘de Noordzee als afvoerputje’ klopt niet.
  • We moeten ons perspectief verbreden en niet alleen de bal heen en weer tikken. Er is nu nog een realiteit van rioollozingen op zee, en CCS op zee.
  • Het verzet organiseert zich (vissers, kustgemeenten, media). Hoe kunnen we zorgen dat vissers wel kunnen blijven vissen?
  • Trump en invloed NL politieke context
  • CO2-prijs is hoger geworden (conditie)
  • Potentieel voor mobiele, drijvende windparken. Met waterstof i.p.v. kabels realiseren. The sky is the limit.
  • Bekijk het als organisch, cyclisch proces: windparken moeten ook gesloopt worden (50-80 jaar).
  • Als je dingen in perspectief gaat zien: Defensie gaat meer simulators gebruiken? Trump e.d. (populisme) zijn slechts details op een langer pad. De energietransitie is al in gang gezet.

2. Thomas Donders (Tennet): Visie op het offshore grid

Deelnemers luisteren naar de presentatie vanuit de perspectieven van:

Iedere deelnemer neemt bewust het perspectief van één van de bovenstaande stakeholders, wat een ander perspectief is dan het eigen (als het ware een rollenspel). Elke tafel representeert een stakeholder perspectief. Na de presentatie gaan mensen in gesprek per tafel, en wordt plenair gedeeld:

De Natuur(organisaties):

  • Wat is de energie die het kost om dit alles te realiseren?
  • Het woord ‘kosten’ komt veel naar voren, met een focus op het omlaag brengen van kosten en dat windmolens dichter bij de kust goedkoper zijn. Maar natuur betekent een balans tussen geven & nemen (ontvangen). Hoe kunnen we ontwerpen zodat natuurfuncties versterkt worden, en het huidige Natura 2000 gebied niet opgeofferd hoeft te worden? “Het kost heel veel.” Maar hoe geven we terug aan de natuur aan waarde? Welke stem krijgt de Noordzee daarin? Kijk naar het gemeenschappelijk belang, het grote verhaal, niet alleen naar één visie. Mag de natuur ook een stukje Noordzee claimen?
  • Met welke scenario’s voor zeespiegelstijging wordt rekening gehouden? (Building with nature), bijvoorbeeld een drijvend eiland, of drijvende windmolens.

Scheepvaart & Defensie (Den Helder):

  • Het eiland op de Doggersbank: oefenplek voor onze F17’s, en ook de marine. We hebben grootse plannen
  • We willen het zeeverkeer meer reguleren
  • We zijn wel bang voor aanslagen, omdat dit een centraal georganiseerde infrastructuur is. Multifunctioneel gebruik: meerdere investeerders, en dus investeringskosten omlaag (= co-ownership).
  • Concurrentiepositie havens verandert: equipment voor onderhoudt gaat direct naar eiland
  • Internationaal vliegveld op het eiland: Schiphol+. Hyperloops connectie
  • Je bouwt in feite een pirateneiland (buiten jurisdictie)

Vissers:

  • "Wij zijn de laatste jagers-verzamelaars." Dat moet beschermd en erkend worden.
  • Wij zijn Hollandse trots; wij zorgen voor gezond en eerlijk voedsel, maar we worden ook steeds meer weggedrukt.
  • Het eiland komt in een natuurgebied war wij steeds minder terecht mogen – vreemd. Als sector gaan we hier niet zomaar mee akkoord, het kost ons ook meer brandstof om om de windmolens heen te varen. Dit soort plannen krijgt miljarden €’s subsidie, terwijl wij in de kou staan. Wij hebben de publieke opinie achter ons, een meerderheid van de Tweede Kamer, en goede juristen. Dit wordt een belangenstrijd.
  • Waar is onze plek in dit plan? We willen erkenning.

Energiecoöperaties:

  • Wij worden ook weggedrukt. Small is beautiful. Grote energiemaatschappijen investeren, wij worden ondertussen financieel weggedrukt en kunnen niet meer lokaal opwekken. We voelen verontwaardiging.
  • Wij willen eigen energie. Kunnen wij ook participeren in zo’n windpark?
  • Wint Wind op Zee het van de lokale energiecoöperaties?

De Burger:

  • Wij voelen een sterke verbinding met de energiecoöperaties. De burger is als laatste aan het woord – veelzeggend. We zijn weliswaar een diverse groep, zowel ‘de argwanende boze burger’ als de goed geïnformeerde NRC-lezer.
  • De argwanende boze burger: “Leuk, Tennet, wat is dat eigenlijk? Wat is de Doggersbank? Ziet er uit als science fiction. Bij-effect van dit eiland kan zijn: je kunt er goed gevangenen neerzetten.”
  • Eigen energie eerst. Kan Noorwegen de hele energievoorziening van Noord-West Europa balanceren, met hun waterkracht energie?
  • De goed geïnformeerde, bezorgde burger: “Wie gaat dat betalen? Welke invloed heeft dit plan op mijn energieprijs? We zien de energierekening stijgen. Dit is een heel groot kroonsteentje. Als ik de windmolens maar niet zie vanaf het strand.”
  • “De Noordzee is niet meer wat het nooit geweest is” – de zee is nog nooit hetzelfde geweest.

3. René Peters (TNO): North Sea Energy System Integtration

Deelnemers luisteren naar de presentatie van Rene en geven naderhand terug: Wat voor gevoel, beelden of beweging ontstaat bij mij terwijl ik luister?

  • "Hergebruik & waterstof = logisch"
  • "Goed gevoel over hergebruik bestaande infrastructuur"
  • "Overdonderd van een voldongen feit"
  • "De sector wil doorgaan. Moeten we niet gewoon gaan opruimen?”
  • Openhartig: “ze willen gewoon hun oude troep niet opruimen”
  • "Verdriet, vanwege schade aan klimaat, milieu"
  • "Eerst positief, dan bijna boos"
  • "Wantrouwen, want het is olie- en gas sector"
  • "Dubbel gevoel: de fossiele industrie wil ineens samenwerken; maar het mag op geen enkele manier de energietransitie vertragen"
  • "Enerzijds opruimen, maar ook huidige infrastructuur nuttig gebruiken"
  • "Ongemakkelijk: wanneer wordt het een geloofwaardig verhaal?"
  • "Spaghetti (teveel schema’s en Engels jargon)"

Oogsten van het geheel aan presentaties:

Welke condities worden zichtbaar, waarbinnen de Noordzee als duurzame energiebron zich zou moeten ontwikkelen? (inhoud)

Wat brengt mij deze manier van dialoog, deze werkvorm? (proces)

Inhoud

  • “Het gezamenlijk inzetten van de reken- en slagkracht achter deze drie presentaties heeft enorme potentie (een soort Glazen Huis setting)”
  • "Mijn handen jeuken om de inzichten van vandaag toe te passen, om het verhaal aan elkaar en naar buiten te vertellen"
  • “Nuttig was: de perspectiefwisseling, de presentatie die de omvang van de uitdaging laten zien”
  • “Als visserij willen we voorbij vechten en een defensieve houding, naar meedenken. De uitdaging is om kansen te creëeren voor onszelf.”
  • “Hoe kunnen we het ecosysteem perspectief overal doorheen laten lopen? Dit kan belangenoverstijgend werken en eenheid brengen in een versnipperd belangenveld.”
  • "Hoe kan ik het het hele plaatje zien in z’n compleetheid en complexiteit, en toch met zo min mogelijk woorden de essentie raken?"

Proces

  • “Heel goed om in een bepaalde sector, perspectief te verplaatsen"
  • “De kwaliteit van het luisteren neemt toe – dat is een essentiële leiderschapscapaciteit”
  • “Emoties moet je afpellen: 6 lagen adresseren en serieus nemen. Er is veel werk te doen in sociaal-psychologisch onderzoek op dit thema.”
  • “Geconcentreerd en ontspannen. De perspectiefwisselingen waren heel nuttig en zijn vaker nodig.”
  • “Leuk, verfrissend. Dit proces stelt je in staat om helderder en directer feedback met respect te geven.
  • "Welke narratief (verhaal) hebben we nodig dat de gedeelde uitdaging communiceert naar een breed publiek, inclusief onze buurman? Hoe brengen we het verhaal dichterbij in de tijd? Een gezamenlijk verhaal en beeld dat breed gedragen en uit te leggen is, dat de weerstand voorkomt. En wie vertelt het verhaal? Wind op Zee moet onderdeel zijn van een integraal, mondiaal verhaal."

Vervolgstappen van het Lab

Lees in de Factsheet over de vervolgstappen en het proces van het Lab als geheel.

Leesmateriaal

Contactpersonen (voor meer informatie):

  • Christopher Baan (Reos Partners): baan@reospartners.com
  • Martine Verweij (MVI-Energie): verweij@greenbridges.nl
  • Arina Schoonbeek (RVO): Arina.schoonbeek@rvo.nl

Made with Adobe Slate

Make your words and images move.

Get Slate

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.