Beyaz Kale VE poSTMODERNİZM

Klasisizm

Tarihselci bir yaklaşım ve estetik bir tutumdur.

Mükemmeliyetçidir.

“Sanat sanat içindir!”

Akıl ve sağduyu önemli ölçütlerdir.

Hayaller akıl yolu ile denetim altına alınır.

Konu önemli değildir, önemli olan konunun işleniş biçimidir.

Modernizm

İmmanuel Kant - “Aydınlanma Nedir?” Sorusuna Cevap makalesini temel alır.

“Aklını Kullan!” / “Sapere Aude” / “Aklını kendin kullanma cesaretini göster!”

Ergin olmak, bir insanın kendi kararlarını verebileceği duruma gelmesidir.

Dogmalar ve kurallar erginliğe erişmek için birer ayak bağıdır.

Latif cins, gelişimden uzak tutulmaktadır.

Aklı kitlenin önünde her yönünden kitle önünde apaçık kullanma özgürlüğü, aydınlanma için gereken gerçek özgürlüktür.

Modernizm

Nedenler, yetişme şartlarımızdan etkilenir. Bu yüzden gerçeklerdir. Bilimsel gerçekler kanıtlanmıştır ve geçerlidir.

İnsan aklı, nedenleri bularak tüm sorunsalları çözebilir.

Tabiat, yönetilebilir. Tabiat, materyalist bir yaklaşımla izlenmelidir.

Hakikat tektir, gerçektir. Ahlak bir ödev olarak algılanır.

“Benim yerime düşünen bir kitabım, vicdanımın yerini tutan bir din adamım, perhizim ile ilgilenerek sağlığım için karar veren bir doktorum oldu mu, zahmete katlanmama hiç gerek kalmaz artık. Para harcayabildiğim sürece düşünüp düşünmemem de pek o kadar önemli değildir; bu sıkıcı ve yorucu işten başkaları beni kurtaracaktır çünkü.”

“Demek oluyor ki, her birey için neredeyse ikinci bir doğa yerine geçen ve temel bir yapı oluşturan bu ergin olmayıştan kurtulmak çok güçtür. Hatta insan bu duruma seve seve katlanmış ve onu sevmiştir bile; işte bu yüzden o, kendi aklını kullanma bakımından gerçekten de yetersizdir; çünkü onun böyle bir deneyi gerçekleştirmesine asla izin verilmemiştir, o aklını kullanmayı denemeye hiçbir zaman bırakılmamıştır. Dogmalar ve kurallar, insanın doğal yetilerinin akla uygun kullanılışının ya da daha doğru bir deyişle, kötüye kullanılmasının bu mekanik araçları, erginleşme ve olgunlaşma için sürekli bir ayak bağı olurlar.”

Post Modernizm

Modernizmin sonucu anlamına gelir. Oluşan Dünya Savaşları üstüne insan aklını temel alan modernizme, tepki olarak ortaya çıkmıştır.

Modernizmin iddia ettiğinin aksine hakikatler tek değildir.Farklılığı ve parçalılığı savunur.

Modernizm, aynı kuralların her yerde geçtiğini savunurken, her durumun farklı olduğunu ve farklı değerlendirilmeleri gerektiğini öne sürer.

Evrensel bir gerçeğin olmadığını ileri sürer. Şans ve faniliğe inanır. Her şeyin irrasyonel olduğunu savunurlar.

Sanatta modernizm, modernizmin savunmuş olduğu insana güven ilkesini reddeder. Bunun başlıca nedenlerinden biri insanların eşitliğe olan inancının azalmasıdır. İnsanların tükenmek bilmeyen eşitsizliğe ve bitmeyen savaşlara karşı bilinç kazanmaları modernizme olan güvene ikl darbeleri indirmiştir.

Postmodern sanat; resim çizmek, heykel yontmak, bestelemek veya tasarlamak ile ilgili değildir. Bunlardan çok "bir gerçekliği keşif sorunu" olarak tanımlanabilir.

Sanat çalışmasının odağı, insanın gerçekliğidir.

"Yüceltmek" ve "deneyim" birbirine karşıdır. Bu da modern sanat ile post modern sanatın ters düştüğü başka bir noktadır. Modern sanatın insanı yüceltmesi "deneyim" ile uyuşmadığından, post modern sanatın gerçeklik arayışıyla da uyuşmaz.

Sanatın Yeniden Tanımlanması adlı çalışmasında Harold Rosenberg, post modern sanatçıdan şu alıntıyı yapar: "Nesneleri oluşturmayı tercih etmiyorum. Bunun yerine, kendisini dünyada konumlandıran bir deneyim türünü yaratmayı deniyorum."

Post modern sanatın bazı "taktikleri" olduğu iddia edilmiştir: "estetik değerlerin kapsamlarını genişletmek, biçimselliği aşma çabaları, ödünç alınmış imgeleri kullanmak"

Buna karşın post modernizm hakkında “Sanatsal çabanın ürünü, özgürlüğün ortaya çıkışıdır.” da denilmiştir. Yani post modern bir sanatçı sınırlar olmadan çalışır.

Resimde post modernizm, arkasından geldiği akıma, modernizme, tepki gösterir. Modern resimde terk edilen boyasal resim anlayışı geri gelmiş, yine modernizmin reddettiği nesnel imgeler tekrar kullanılmaya başlanmıştır.

Flower Bomber
The School of Athens
Mondrian

Post modernizm, mimaride diğer sanat dallarının aksine 1950 kadar erken bir yılda popülerite kazanmıştır. Post modern mimari estetiğe fazlasıyla önem verir. Mimaride post modernizm çağı, çoğu kaynak tarafından “Nüktenin, süslemenin ve göndermenin dönüşü” olarak tanımlanmıştır.

British Columbia Parliament Buildings
Falling Water, Pennsylvania
Piazza d'Italia

Heykelcilikte post modernizm, diğer sanat dallarından farklı bir şekilde şekillenmiştir. Post modern heykelciler, farklı medyaları birbirlerine harmanlayarak ürün vermeye başlamışlardır. Müzik, çeşitli ışıklandırmalar, doğa vb. bu farklı medya tiplerine örnek gösterilebilir.

Puppy
Cardinal Sin

Post modern müziğin çoğu kaynakta 60'larda ortaya çıktığı ortaya koyulmuştur. Buna karşın temellerinin 1930'da atıldığı söylenebilir. 30'larda gerçekleşen Büyük Buhran'ın etkisiyle insanlar modern dünyadaki kaygının farkına vardılar. Post modern müzik bir tür değildir, müzikteki bir döneme verilenn addır. Bu yüzden post modern bir şarkıyla başka bir post modern şarkı birbirinden çok farklı olabilir. Zaten post modern müziğin ana hatları sanatçıların "deney"leriyle başlamıştır. Bu yüzden post modern müzik, yenilikçi olarak tanımlanabilir. Diğer sanat dallarının aksine post modern müzik, modern müziğe tepki göstermez.

Edebiyatta Postmodernizm

Postmodern yazın modern anlayıştan farklı olarak öz ve biçimde yeni bir yaklaşımı beraberinde getirmiştir. Buna göre tür ayrımı ortadan kalkmıştır. Kuralsızlık bu edebiyatın temel özelliğidir.

  • Postmodern romanlarda özellikle gerçek ve kurgu arasındaki çizgi belirsizleşir.
  • Postmodern romanlarda gizem ve farklılık yaratılması için dil oyunlarına sıklıkla başvurulur. Bu sebeple zaman-yer bütünlüğünden uzaklaşma görülür.
  • Hem sorgulama, hem de yanıt arama bir arada görülür.
  • Romancı okuyucusunu metnin içine davet eder.
  • Romanda bilinç akımı tekniği vardır. Tamamlanmamış, kesik kesik ifadeler modern insanın zihinsel karmaşasını yansıtır.

Dünyada Postmodernizm

Edebiyatta postmodernizm 1946 yıllında başlayıp günümüzde devam etmektedir. Bu dönem İkinci Dünya Savaşı’ndan sonradır.

Postmodern yazarlardan örnekler:

  • James Joyce- Ulysses
  • Thomas Pynchon- Yer Çekiminin Gökkuşağı
  • David Foster Wallace- Sonsuz Jest

Türkiye'de Postmodernizm

1980’li yıllara gelindiğinde yani kapitalizmin tam anlamıyla Türkiye’ye girişiyle birlikte modernist ve post-modernist sanat anlayışı ortaya çıkmıştır. Bu iki anlayış Türkiye edebiyatında birlikte görülmüştür.

Postmodern Türk yazarlardan örnekler:

  • Oğuz Atay- Tutunamayanlar (modernizm- postmodernizm)
  • Orhan Pamuk
  • Pınar Kür- Yarın Yarın
  • Yusuf Atılgan- Anayurt Oteli (modernizm- postmodernizm)
  • Adalet Ağaoğlu- Hayır...

Orhan Pamuk’un Eserleri ve Postmodernizm

Orhan Pamuk’un ilk iki romanı Cevdet Bey ve Oğulları ve Sessiz Ev den sonraki romanı Beyaz Kale, yazarın ilk postmodern eseridir. Daha sonra kaleme aldığı Kara Kitap’ta da postmodernist akımın kuvvetli etkilerine rastlanır.

Postmodernist eserlerin amaçlarından bir tanesi de her okuyucunun kitapla ilgili farklı bağlantılar kurması, farklı çıkarımlarda bulunmasıdır. Orhan Pamuk’un eserlerinde de gerçek olaylara göndermelerde bulunulmakla beraber bu göndermeler her okuyucu tarafından farklı yorumlanabilir

Beyaz Kale ve Postmodernizm

Beyaz Kale kitabında gerçek ve kurgu arasındaki çizgi belirsiz olmakla beraber, bazı yerlerde gerçeklere gönderme yapılmaktadır. Bu da bizi kitaptaki üst kurmacaya taşır. Orhan Pamuk’un yarattığı bir kişilik olan tarihçi Faruk Darvınoğlu’nun bulduğu el yazmasıyla başlayan kitabın devamında da tarihi kişiliklere göndermeler yapılmıştır, dikkatli okunduğunda Cervantes’e bile değinildiği görülebilir.

Beyaz Kale romanındaki belirsizliklerden bir tanesi de kitabın sonudur. Kitabın sonunda yazarın Osmanlı’da büyümüş Hoca mı yoksa İtalyan köle mi olduğu kesin değildir.

Peki siz ne düşünüyorsunuz?

Kara Kitap ve Postmodernizm

Kata Kitap, Orhan Pamuk’un dili ustalıkla kullandığı bir kitaptır. Bu kitabın da üst kurmacası oldukça güçlüdür. Ve postmodernizmin amacına ulaştığını gösteren bir şekilde her yazar kendi yorumunu yapmıştır. Aynı zamanda Romanın hemen başlarında Kara Kitap ile Mesnevî, ve özellikle Hüsn ü Aşk arasında birtakım bağlar kurulacağını, okur , Galip ve Celâl adlarıyla karşılaştığında değilse de apartmanın adının "Şehrikalp" olduğunu öğrendiği zaman tahmin edebilir. Çünkü yazar apartmana verdiği Şehrikalp adıyla, Şeyh Galip'in Hüsn ü Aşk'ındaki Diyar-ı Kalp'e açık gönderme yapmaktadır.

Kara Kitap üzerine yapılan incelemeler ve eleştiriler hakkındaki kitapta da farklı yorumların bulunması postmodernizmin amacına ulaştığını gösterir.

Kaynakça

(Kısaca) Modernizm ve Post-Modernizm | Politik Akademi. N.p., n.d. Web. 20 Apr. 2017.

Hayatın Anlamı Üzerinde Durabilmek. N.d. Cephesi. Comp. Muhammed Ali. Web. 21 Apr. 2017.

Immanuel Kant. N.d. The Christian Humanist. Comp. Todd Pedlar. Web. 21 Apr. 2017.

Klasisizm. N.d. Web. 21 Apr. 2017.

"Modernizm nedir? Post-Modernizm nedir?" Modernizm nedir? Post-Modernizm nedir? zellikleri Temsilcileri. N.p., n.d. Web. 20 Apr. 2017.

Picasso. Guernica. N.d. N.p.

"Tanrı Var Mı?" Immanuel Kant: Aydınlanma Nedir? N.p., n.d. Web. 20 Apr. 2017.

"What Is Classicism?" Design Haven. N.p., 18 Dec. 2013. Web. 21 Apr. 2017.

Aslan, İlker. "Beyaz Kale’nin Ardındaki Gerçekler: Anlatılan Tarihe Yeniden Bakmak." Kırmızı Bisiklet, kirmizibisiklet.wordpress.com/2015/08/29/beyaz-kalenin-ardindaki-gercekler-anlatilan-tarihe-yeniden-bakmak/. Accessed 21 Apr. 2017.

Moran, Berna. "Üst Kurmaca Olarak 'Kara Kitap.'" Kara Kitap, dipnotkitap.net/DENEME/Kara_Kitap_Berna_Moran.htm. Accessed 21 Apr. 2017.

Anayurt Oteli. 4.bp.blogspot.com/-Dcyo3RgsBWg/UjG02wpoI4I/AAAAAAAAAl4/lCp72qEUOuU/s1600/sku17267.jpg. Accessed 26 Apr. 2017.

A book. militaryingermany.com/wp-content/uploads/2013/11/shutterstock_149736146.jpg. Accessed 26 Apr. 2017.

Evrensel. Evrensel, www.evrensel.net/haber/81001/realizmden-postmodernizme-sanat. Accessed 26 Apr. 2017.

Gravity's Rainbow. images-na.ssl-images-amazon.com/images/I/61u7TBzQp6L._SX322_BO1,204,203,200_.jpg. Accessed 26 Apr. 2017.

Hay?r... i.dr.com.tr/cache/600x600-0/originals/0000000601217-1.jpg. Accessed 26 Apr. 2017.

Infinite Jest. images-na.ssl-images-amazon.com/images/I/41EHZhquMoL._SX321_BO1,204,203,200_.jpg. Accessed 26 Apr. 2017.

Türk Dili ve Edebiyat?. www.turkedebiyati.org/edebiyat_akimlari/postmodern-edebiyat.html. Accessed 26 Apr. 2017.

Türk Dili Ve Edebiyat?. www.turkedebiyati.org/postmodernizm-edebiyat-kurami/. Accessed 26 Apr. 2017.

Tutunamayanlar. yazarokur.com/rsm/kitap/_ko/tutunamayanlar.jpg. Accessed 26 Apr. 2017.

Ulysses. upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ab/JoyceUlysses2.jpg. Accessed 26 Apr. 2017.

"Yarın.. Yarın..." savaska.files.wordpress.com/2011/09/yarin-yarin-pinar-kur-r51__38135394_0.jpg. Accessed 26 Apr. 2017.

“21st Century Digital Boy.” YouTube, www.youtube.com/watch?v=ZN6kCgMUjFw. Accessed 4 May 2017.

Blueprint of Batmobile. TheCars, www.chickslovethecar.com/KeatonBlueprints.aspx. Accessed 4 May 2017.

Classical. Western Civilization, westerncivguides.umwblogs.org/2009/09/06/culture-of-the-renaissance/. Accessed 4 May 2017.

Classic Architecture. Flickr, www.flickr.com/photos/kinematic/3353386528.

Classic Sculpture. Boundless, www.boundless.com/art-history/textbooks/boundless-art-history-textbook/ancient-greece-6/the-high-classical-period-66/sculpture-in-the-greek-high-classical-period-348-10993/. Accessed 4 May 2017.

Flower Bomber. Micheal Owens, www.michaeloart.com/banksy-his-most-powerful-pieces/. Accessed 4 May 2017.

“I Got Rhythm.” YouTube, www.youtube.com/watch?v=vIpNepgmCQA&list=PLHtzS0rUrVEK9w9FfYAUBxkyi4LtsP8cw&index=4.

Kara, Bülent. MODERN?ZMDEN POSTMODERN?ZME RES?M: P?CASSO I?I?INDA. cahij.com/Makaleler/1906605649_B%C3%BClent%20KARA-s.31-41..pdf. Accessed 4 May 2017.

Modern Architecture. Flickr, www.flickr.com/photos/mdu2boy/33447526.

Modern Sculpture. Pinterest, www.pinterest.com/obxnancy/modern-sculpture/. Accessed 4 May 2017.

Mondrian. Art Frames, www.theartstory.org/definition-postmodernism.htm. Accessed 4 May 2017.

Notes. FirstCovers, firstcovers.net/facebook-cover/737/Pentagram.html. Accessed 4 May 2017.

“Orest.” YouTube, www.youtube.com/watch?v=nt0sc3q257Q. Accessed 4 May 2017.

Paint Brushes. Pixabay, pixabay.com/en/art-tool-background-painter-paint-69727/. Accessed 4 May 2017.

Post Modern Architecture. Failed Architecture, www.failedarchitecture.com/8-reasons-you-will-also-like-postmodern-architecture-in-2016/.

Post Modern Architecture Explained. On Postmodernism, www.onpostmodernism.com/articles/architecture/postmodern_architecture_explained. Accessed 4 May 2017.

Post Modern Art. The Art Story, www.theartstory.org/definition-postmodernism.htm. Accessed 4 May 2017.

Post Modern Sculpture. Pinterest, www.pinterest.com/alexanderrule/postmodern-sculptures/. Accessed 4 May 2017.

Puppy. Culture Trip, theculturetrip.com/north-america/usa/pennsylvania/articles/exploring-jeff-koons-inflatable-balloon-animals-and-the-female-nude/. Accessed 4 May 2017.

“Spring.” YouTube, www.youtube.com/watch?v=l-dYNttdgl0. Accessed 4 May 2017.

?ahin, Hikmet. Postmodern Sanat. www.idildergisi.com/makale/pdf/1354789942.pdf. Accessed 4 May 2017.

Credits:

Created with images by Abode of Chaos - "Abdul Rachid Dostom, painted portrait _DDC6170"

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.