Loading

'Als we onze talenten verbinden, ontstaan hele mooie dingen.’ Voorop naar Gezond Samen Leven

Een ontmoetingsplek in de natuur waar mensen zich kunnen ontdoen van fysieke of psychische klachten. Met dat doel voor ogen stak Margriet Knospe zes jaar geleden voor het eerst de schep in een braakliggend stuk grond in Delft. Inmiddels is haar plan realiteit. ‘We hebben een nieuw systeem gecreëerd, gebaseerd op talent.’

‘Hier zijn we gestart’, vertelt Margriet terwijl ze de schuur aanwijst vlakbij de entree van het terrein. ‘Deze stond er al en diende als onze kantine, opslagplaats en kas ineen.’ Ze wist - toen nog met twee partners - de grond te bemachtigen via een prijsvraag van de gemeente Delft, die er een nieuwe bestemming voor zocht. Zelf zocht ze al langer naar een plek voor haar gedroomde groene ontmoetingsplek. ‘Het was natuurlijk geweldig dat we wonnen,’ blikt Margriet terug. ‘Maar bij mijn eerste bezoek was het een groot moeras. En ik dacht ook: wat groot…!’

Van buiten word je beter

Laarzen zijn nog steeds geen overbodige luxe, maar de ruim 2,5 hectare terrein zijn inmiddels flink getransformeerd. Er zijn plantenkassen, bloemenvelden en rustige plekken voor coaching en bezinning. Stap voor stap is Margriet begonnen met bouwen. ‘Samen met een heel enthousiaste vrijwilliger, zij was opgenomen geweest en wilde graag iets in het groen doen. Ik vertelde haar dat er niet eens een wc was, maar ze liet zich niet afschrikken’, blikt ze terug. De buren zagen ze af en toe meewarig kijken naar de twee vrouwen, in de modder met hun kruiwagens.

De filosofie ‘van buiten word je beter’ heeft inmiddels vele mensen naar de tuin getrokken. ‘Van gepensioneerden tot mensen die chronisch ziek zijn, of mensen die tussen twee banen zitten, al dan niet via een traject bij het UWV. Jong, oud, alles door elkaar’, vertelt Margriet in een van de twee kassen op het terrein. Daarin groeit nu onder andere winterpostelein en veldsla. Iedereen kan lid worden van de tuin, in ruil voor een aandeel in de oogst.

Samen staan we voor de taak om 'de zorg' duurzamer vorm te geven. Deze transitie zorgt voor volop beweging. Zo ontstaan er nieuwe initiatieven met andere vormen en manieren. BuitenLeeft is er hier een van. Net als wij gelooft initiatiefnemer Margriet Knospe in de kracht van mensen, van het collectief en van verbinding. Vanuit Stichting Lijn1 ondersteunen en vergroten wij de transitie op verschillende manieren, zoals met delen van Margriets verhaal.

Omgekeerde wereld

Daarnaast biedt deze plek zorg aan diegenen die herstellen van fysieke of psychische klachten. Als coach heeft Margriet inmiddels al vele trajecten begeleid. ‘Ik heb al zoveel moois ervaren met mensen hier. De natuur helpt hen om weer op krachten te komen. Van mensen met een burn-out tot zwaar depressieve of beschadigde mensen, mede dankzij de helende invloed van de natuur zijn ze allemaal weer opgekrabbeld.’

Hoe dat precies kan? Ze waagt zich liever niet aan een verklaring. ‘Natuurlijk, er is inmiddels best wat wetenschappelijk bewijs voor wat de natuur kan doen voor onze gezondheid. Maar ik vind dat eigenlijk steeds minder relevant en ook eigenlijk niet logisch. De natuur was er eerst, daaruit is de wetenschap ontstaan. Dus om vanuit wetenschap de natuur te verklaren, voelt voor mij als de omgekeerde wereld. Ik zie elke dag wat het doet, dat is genoeg.’

Contact met mezelf

Zelf ervoer ze deze helende kracht na het traumatische verlies van haar ongeboren kindje. Binnen het reguliere zorgaanbod vond ze niet echt aanknopingspunten. ‘Ik was ziek, van stress en verdriet. Alleen het idee om zelf groenten te gaan verbouwen, maakte me enigszins enthousiast.’ Ze startte in een volkstuin. ‘Het gaf me rust en bracht me weer in contact met mezelf. Ik vond het mooi om te zien hoe iets wat je zaait gaat groeien en je het dan ook kunt eten. Blijkbaar had ik zo'n plek voor mezelf in de natuur op dat moment nodig.’

Het ging steeds beter met haar en ze voelde het verlangen om dit ook voor anderen beschikbaar te maken. Een opleiding biologisch-dynamisch tuinieren volgde en nadat het stuk grond op haar pad kwam, begon realisatie van wat ze voor ogen had. De weg was zwaarder dan ze had gedacht. Zo stopten haar mede-initiatiefnemers er gaandeweg mee en was de financiële levensvatbaarheid lange tijd een uitdaging. Margriet: ‘We leven nou eenmaal in een wereld waarin geld heel belangrijk is. Nu doen we gelukkig steeds meer re-integratietrajecten en staat BuitenLeeft ook zakelijk steeds sterker.’

Vertrouwen

Gelukkig gebeurde er vanaf de start ook van alles dat haar vertrouwen alleen maar sterkte. ‘Mensen die kwamen helpen, door weer en wind. Mensen die weer beter werden. Mensen die met elkaar een klus klaarden en ervoeren dat je met elkaar zoveel meer bent dan ieder op zichzelf.’ Hierdoor bleef ze enthousiast. ‘Het gaat voor mij echt om zingeving. Ik hou van de aarde en van mensen. Hierdoor had ik de vasthoudendheid om hier te komen. Het is nu mijn taak om uit te leggen wat dit gedachtegoed is. En de kracht zit juist in wat ik niet op papier kan zetten, net als met de natuur. En het groeit alsmaar verder.’

‘Ik ben ervan overtuigd dat het systeem zoals we dat bedacht hebben niet meer werkt, dat loopt op zijn eind. Hier hebben we een nieuw systeem weten te bouwen. En dat is heel vruchtbaar, dat werkt heel goed.’ Wat kenmerkt deze nieuwe manier? ‘Aandacht. Ik hoor van mensen dat ze hun verhaal al vier keer aan een andere behandelaar hebben verteld. Dat zijn ze zat. Hier krijgen ze maatwerk, aandacht, ruimte, dat wat ze nodig hebben.’

Talent als basis

Aan de basis van BuitenLeeft staat volgens Margriet het begrip ‘talent’. ‘We hebben allemaal een talent, alleen bij iedereen is dit iets anders. Als we daarmee nou allemaal doen wat we graag willen en dit met elkaar verbinden, ontstaan hele bijzondere dingen. Kijk naar BuitenLeeft. Als ik met dit plan naar een bank was gegaan of het op de traditionele zakelijke manier had willen opzetten, was het nooit gelukt. Eigenlijk kan het niet, en toch bestaat het.’

Naast Margriet’s volhardendheid en vertrouwen in haar visie, benoemt ze de kracht van het collectief. ‘Ik ben me gaan verbinden met veel verschillende partijen. Want we hebben elkaar nodig, soms vergeten we dat weleens. Een gemeenschappelijke visie is de basis van die verbinding, zoals bij eerstelijns professionals het geloof in de positieve effect van natuur op gezondheid. Echt, alles is met elkaar verbonden. Dat is alleen maar duidelijker sinds ik met BuitenLeeft ben gestart.’

Kracht van het collectief

Hoewel de vrijwilligers ook in de wintermaanden komen en re-integratietrajecten doorlopen, gaat de tuin een tijd van relatieve rust in. Margriet wijst naar de bruine herfstbladeren op de bloembedden - ‘s zomers de ‘lokkertjes van de tuin’. ‘Ze veranderen vanzelf weer in aarde, dat is heel lekker voor de grond.’ Natuurlijk is er nog genoeg om van te dromen. ‘Ik zou graag nog meer expertises verbinden aan BuitenLeeft. Dus van psychologen tot fysiotherapeuten of wat er maar bestaat op het vlak van weer gezond worden van mensen. Zodat we samen om de persoon die het nodig heeft heen kunnen gaan staan en zo kunnen bieden wat hij of zij nodig heeft.’

Anita Roseboom - maker ontwikkelingsprogramma met natuur als leidraad

‘De tuin is voor mij een blije plek die ruimte geeft. Letterlijk, om fysiek te doen wat ik kan en figuurlijk, om zelf aan te geven wat ik wil. Tijdens mijn herstel had ik soms behoefte aan mensen, soms kon ik dat gebabbel niet hebben. Ik kon er zijn op een manier waarop ik in mijn eigen behoeftes kon voorzien. Dat maakte me langzaam sterker.

Ik kwam bij Margriet toen ik ziek was. Na een hartoperatie zat ik met een overprikkeld zenuwstelsel thuis. Ik kon niks meer. Na zes weken in een boshuis heb ik me aangesloten bij de tuin. Al snel ging ik er fluitend heen. Het was voor mij een helende plek.

Rijker leven

Natuur weerspiegelt voor mij het leven. Het zaaien, opkweken onderhouden en oogsten maakt me bewuster van mogelijkheden. Er is altijd ruimte voor een nieuw begin. En het laat de vergankelijkheid zien; dingen komen en dingen gaan. Daar moet je mee om zien te gaan.

De natuur heeft mijn beleving van het leven rijker gemaakt. Ik heb weer leren voelen vanuit zachtheid en mildheid, iets wat ik door ervaringen in mijn jeugd niet kon. Therapie heeft dat trauma ‘opgeruimd’, de natuur helpt om verder te helen.

Rijkdom voor Ypenburg

Voor de gemeenschap Ypenburg vind ik BuitenLeeft een rijkdom, die de mogelijkheid biedt weer in verbinding te komen met je eigen natuur. Zeker in een stedelijke omgeving is dit heel belangrijk. Ik zie dit als een aanvulling op en uitbreiding van de reguliere zorg. Zo simpel, maar met enorme impact.'

Marlies Goossens - huisarts

‘BuitenLeeft en ik vinden elkaar in onze benadering van gezondheid. Dat is meer dan alleen het medische stuk, daar hoort ook bij bewegen, voeding en minder stress. Voor de een werkt praten of sporten, voor de ander kan de natuur heel goed helpen. Er zijn minder prikkels, het zaaien en oogsten van groenten en fruit geeft voldoening en het samen tuinieren zorgt voor sociaal contact.

Natuur op recept

Als huisarts is natuur iets wat wij - als het bij de persoon past - soms ook adviseren bij stress of overprikkeling; lekker even uitwaaien of naar het bos. Het zou mooi zijn als we in de toekomst ‘natuur op recept’ zouden kunnen uitschrijven, zoals we dat nu al met ‘welzijn op recept’ kunnen doen.

Dat zou betekenen dat er een financiering voor moet worden opgetuigd, die is er nu nog niet. Misschien dat dat in de toekomst gerealiseerd kan worden, wellicht samen met de gemeente? Nu is het al wel mogelijk om mensen te verwijzen voor re-integratietrajecten of coaching, dat is mooi. Ik zie de plek als een waardevolle aanvulling op de eerstelijnszorg én de hele gemeenschap van Ypenburg.’

Nicole Braakhuis - apotheek Ypenburg

‘Ik heb kennisgemaakt met BuitenLeeft via Lijn1 tijdens een bijeenkomst op de locatie met onze initiatiefgroep. Ik was meteen enthousiast, het is een laagdrempelige plek, die aansluit bij het idee van ‘natuur op recept.’

Zelf hebben we er gebruik van gemaakt tijdens een bijeenkomst van de dokters- en apotheekassistentes. Omdat dat leuk was, maar ook omdat het goed is als zij deze kennen, wellicht om ook mensen op te wijzen.

Stress in de maatschappij

Het zou helpend kunnen zijn voor mensen die kampen met eenzaamheid of mentale problemen, door het buiten zijn, te werken met je handen in plaats van in je hoofd te zitten en het sociale contact. Er is veel stress in onze maatschappij. Dat was al zo voor corona, maar is nu wellicht nog meer zichtbaar. Ook in Ypenburg spelen problemen met schulden, verslaving of mentale gezondheid.

Ik denk dat een plek als BuitenLeeft daar ook op het vlak van preventie aan zou kunnen bijdragen. Voor ons als apotheek is het soms nog een beetje zoeken hoe we dit nou beter mee zouden kunnen geven. Daar liggen denk ik nog meer mogelijkheden.'

Daphne Metaal - Adviseur Lijn1

‘Tijdens de wijknetwerkbijeenkomst Ypenburg die ik in 2018 had georganiseerd, hoorde ik via een natuur- en netwerkcoach voor het eerst over BuitenLeeft. Deze plek klonk veelbelovend en ik ging langs. Meteen vond ik het een bijzondere en fijne plek, waar mensen op een laagdrempelige manier aan hun eigen gezondheid kunnen werken. En indirect, via het onderlinge steunsysteem dat ontstaat, aan die van anderen.

BuitenLeeft spreekt het zelfherstellend vermogen van mensen aan, dat vind ik mooi. Midden in het groen, waar ik zelf enorm van hou, en midden in de wijk, toegankelijk voor iedereen. Dit raakt aan de visie van Lijn1: Gezond Samen Leven, vanuit een brede visie op gezondheid en de kracht van mensen om zelf te werken aan herstel. In de natuur 'moet je niks', de natuur geeft.

Aanvulling reguliere zorg

Ik zag er een mooie aanvulling op de reguliere (eerstelijns)zorg. Voor mensen die hun baan of een dierbare zijn verloren of kampen met andere vormen van verlies, zou deze plek van waarde kunnen zijn. Redenen genoeg dus om actief verbinding te leggen met de initiatiefgroep Ypenburg - een wijkomspannend netwerk bestaande uit eerstelijns professionals, maar ook uit mensen vanuit welzijn en de gemeente.

We hebben twee bijeenkomsten georganiseerd bij BuitenLeeft zodat mensen deze plek zelf konden ervaren. We hebben toen bijvoorbeeld zelf groenten geoogst, samen een maaltijd bereid en opgegeten. Een mooi moment voor gesprek! De reacties waren heel positief.

Connecties ontstaan

De eerste verbinding was gelegd en bood mogelijkheden om samenwerking uit te bouwen. Ik zie steeds meer onderlinge connecties ontstaan in de wijk, bijvoorbeeld met de eerste lijn en GGZ. Zo groeit langzaam een duurzaam systeem dat vanuit verbinding werkt aan gezondheid. Ik blijf deze ontwikkeling met veel interesse volgen!’