Loading

In de kerk geboren sluiten Irakese jongeren de deur of houden ze hem open?

Veel Nederlanders denken dat iedere migrant uit het Midden-Oosten moslim is. Het christendom vindt zijn oorsprong in dat gedeelte van de wereld. Tot op heden zijn er christenen woonachtig in verschillende Arabische landen zoals: Syrië, Libanon, Irak, Jordanië en Egypte. De afgelopen jaren zijn er veel christenen gevlucht naar Europa en Amerika door vervolging, oorlog en de slechte leefomstandigheden. Zelf ben ik in Irak geboren en in de jaren negentig ben ik met mijn gezin naar Nederland gevlucht. Ik ben opgegroeid met de Irakese kerk en zo ook vele leeftijdsgenoten met mij. Deze leeftijdsgenoten zijn jaren later afgehaakt. Er zijn verschillende redenen waarom ze niet naar de kerk gaan, zoals weinig tijd, drukte van het leven, verre afstanden, onbegrijpelijke taal of weinig interesse. Net als de Nederlandse kerk is de Irakese kerk tijdens de feestdagen volgepakt, maar op gewone zondagen zie je veel minder jongeren.

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is het aantal personen dat regelmatig een bezoek brengt aan een religieuze dienst in de afgelopen jaren gedaald. Ongeveer 78 procent van de bevolking boven de 15 jaar gaat zelden of nooit naar een religieuze dienst. Na het onderzoek van het CBS komt het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) met een nieuw rapport over de ontkerkelijking in Nederland. Volgens dit rapport neemt het aantal christenen af, maar staan nieuwe groepen op, zoals de migrantenkerken.

Het SCP heeft zich niet verdiept in de verschillende soorten migrantenkerken. Ik ga zelf naar de Irakese (Chaldeeuwse) kerk. Ik merk dat de laatste jaren de interesse van christelijke Irakese jongeren (tussen de 15 en 45 jaar)* in de kerk en de activiteiten die voor hen worden georganiseerd aan het veranderen is. Zij groeien op tussen twee culturen en meestal met twee of meerdere talen.

Van jongs af aan heb ik van mijn ouders geleerd om naar de kerk te gaan. Die traditie gaat van generatie op generatie. De kerk is niet alleen het huis van God, maar ook het huis dat onze gemeenschap bij elkaar brengt. Het voelde voor mij soms als een verplichting om naar de kerk te gaan, omdat ik de kerkdiensten niet helemaal kon volgen. Mijn ouders namen mij mee zodat ik het geloof niet verwaarloosde en om de basisprincipes voor een goed leven te leren.

Het baart mij zorgen dat de interesse van de jongeren aan het veranderen is, want ik wil niet dat de Irakese kerk, net als de Nederlandse kerk, leegloopt. De kerk en de activiteiten brengen mensen bij elkaar. Ze zorgen er ook voor dat tradities voortleven, want wie zijn verleden niet kent, heeft geen identiteit. Vooral wanneer jongeren tussen verschillende talen en culturen opgroeien, kan dat een beletsel zijn. Gaandeweg kan de generatiekloof tussen ouders en jongeren groter worden. Ik ga me dan ook afvragen wat ik mijn kinderen in de toekomst zal bijleren. Praten over dit onderwerp is niet makkelijk. In mijn gemeenschap is het een taboe om over de kerk te praten. De kerk en het geloof zijn heilig. Je hoort alleen maar respect te tonen en dus is het niet gepast te praten over mogelijke veranderingen in de kerk. Ook niet als je goede bedoelingen hebt, want je wordt niet geacht iets te veranderen aan de kerk. Ik wil het onderwerp bespreekbaar maken in de gemeenschap. Na het lezen van het onderzoek van het CBS ben ik me gaan afvragen of de terugloop ook geldt binnen mijn Irakese gemeenschap. Ik ga onderzoeken of de interesse van de jongeren inderdaad veranderd is, hoe het komt en wat eraan gedaan kan worden. Ik hoor dat ook andere gemeenschappen in Nederland dit meemaken. Daarom ga ik de Irakese gemeenschap vergelijken met de Syrisch-orthodoxe gemeenschap.

* Ik heb voor deze leeftijdscategorie gekozen, omdat deze ongeveer de leeftijdscategorie is van de (religieuze) activiteiten binnen de christelijke Irakese gemeenschap. Er komen jonge, maar ook oudere jongeren naar deze activiteiten.

Op deze website geef ik informatie over de christelijke Irakezen in Nederland met af en toe een kort filmpje ter illustratie.

Daarnaast kan je de audioreportage beluisteren over een kamp dat georganiseerd is voor de jongeren. Wat doen ze tijdens zo'n kamp en hoe denken de jongeren hierover?

Uiteindelijk vergelijk ik de christelijke Irakezen in Nederland met de Syrisch-orthodoxe gemeenschap, omdat ze allebei ongeveer hetzelfde meemaken.

Scroll naar beneden voor meer informatie.

Christelijke Irakese gemeenschap in Nederland

Nederland telt 61.255 personen die van afkomst Irakees zijn. Dat is het totaal van alle Irakezen, christelijk, moslim of anders. Er is in dit aantal geen onderscheid gemaakt tussen de verschillende religies onder de Irakezen. Het CBS heeft daar namelijk geen cijfers over. De meeste Irakezen zijn in de jaren negentig naar Nederland gekomen voornamelijk gevlucht voor de oorlog en chaos in het land.

Aan het einde van de jaren negentig huurden de Irakese christenen een kerk in Borne en er kwam een pastoor die deze gemeenschap van tijd tot tijd bij elkaar bracht door een kerkdienst te houden. Deze christelijke Irakese gemeenschap vormde de allereerste Chaldeeuwse kerk in Nederland. Het is een autonome katholieke kerk die er een unieke liturgie en tradities op nahoudt en tegelijkertijd het gezag van de paus erkent. De Chaldeeuwse taal stamt af van het Aramees, dat Jezus sprak. De kerkdiensten worden in het Chaldeeuws en Arabisch gehouden. De jaren na de oprichting groeide en ontwikkelde zich deze gemeenschap. Er kwamen steeds meer mensen bij en er ontstond een jongerencomité. De kerk heeft inmiddels meerdere vestigingen in het hele land (zie foto op de achtergrond).

Vele jaren later kwam er een tweede Irakese pastoor, voor een andere christelijke stroming, namelijk de Syrisch-katholieke kerk. Het is een kerk die de Antiocheense liturgie volgt en net als de Chaldeeuwse kerk, het gezag van de paus erkent. Aramees is de moedertaal en de kerkdiensten worden in die taal en het Arabisch gehouden. Ook deze nieuwe kerk heeft verschillende vestigingen in het hele land (zie foto op de achtergrond). Elke vestiging van beide stromingen houdt een of twee keer per maand een kerkdienst. Om een inschatting te kunnen maken van het aantal christelijke Irakezen in Nederland heb ik contact gelegd met de pastoors van beide stromingen. Bij de Chaldeeuwse kerk zijn ongeveer 700 en bij de Syrisch-katholieke kerk zijn ongeveer 450 gezinnen aangemeld.

Twee Irakese jongeren geven hun mening over de kerk na afloop van de Irakese Chaldeeuwse kerkdienst te Hengelo.

'De kerk is een deel van mijn leven'

Sinds de oprichting van de Chaldeeuwse kerk in Borne ga ik naar de kerk. Ondertussen is de kerk verhuisd naar Hengelo. De kerk is een onderdeel van mijn leven geworden. Soms voel ik de drang om naar het huis van God te gaan, omdat ik dichter bij Hem wil komen. Soms brengt het schuldgevoel, dat ik een tijdje niet ben geweest, mij naar de kerk. Soms wil ik mij in het bijzijn van vrienden en familie begeven.

Als opgroeiende puber en jonge vrouw heb ik vele vragen over het geloof gehad. Daar heb ik vaak geen antwoord op gekregen tijdens de kerkdiensten of de activiteiten. In die periode begreep ik de preken niet altijd goed en naar mijn gevoel waren ze niet altijd interessant voor mij. Eén ding wist ik zeker: als ik iets gemist had, zou dat het volgend jaar herhaald worden. Naar mijn idee is er geen vernieuwing in de onderwerpen en dat vind ik een gemis. Ben ik de enige die op deze manier denkt? Hoe denken andere jongeren over de kerk? Ik ben benieuwd hoe de interesse van christelijke Irakese jongeren tegenwoordig is.

Mariam, een Irakese jonge vrouw, wil graag anoniem blijven, omdat ze geen problemen wil met haar familie. Volgens haar hoor je niet te praten over de kerk, maar ze wil daar toch wat over kwijt.

Luister hieronder naar de audioreportage over het kamp van stichting Dream of Don Bosco

‘Zonder verandering is er geen leven’

Ik leef in een omgeving waarin heel veel Syrisch-orthodoxen wonen. Ik werk met ze, heb vroeger in de klas met ze gezeten en heb samen met ze gegeten. Ik hoor vaak dat er nogal wat jongeren zijn in deze gemeenschap die niet naar de kerk gaan. Ik ben benieuwd of Irakese jongeren op Syrisch-orthodoxe jongeren lijken.

Er wonen ongeveer 25.000 Syrisch-orthodoxen in Nederland, van wie ongeveer 5000 tot 7000 jongeren. Ze hebben acht parochies in Twente, drie in Amsterdam en een klooster in Glane. In één oogopslag is te zien dat de Syrisch-orthodoxen een grotere gemeenschap hebben en veel meer religieuze vestigingen hebben opgericht in Nederland dan de Irakezen. Dat komt vooral doordat zij al vele jaren eerder naar Nederland zijn gekomen dan de Irakezen; hoe meer mensen, hoe actiever de gemeenschap.

Ik heb afgesproken met Mor Polycarpus Augin Aydin, de aartsbisschop van de Syrisch-orthodoxe gemeenschap, om meer te weten te komen over de interesse van de jongeren in de kerk.

“De kerk is de heilige haven voor de Syrisch-orthodoxen. Zij speelt een grote rol in hun leven, maar in de loop der jaren is dit veranderd. Jongeren en gezinnen hebben beetje bij beetje de westerse cultuur en mentaliteit overgenomen. De mentaliteit dat iemand alleen maar meer en meer wil hebben, zoals geld bijvoorbeeld. Op de eerste plaats ‘ik’ en niet ‘wij’. Daarom spelen nu andere dingen een rol in hun leven. En dat gebeurde ook bij de Nederlanders. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de architectuur van een stad, in het centrum stond de kerk centraal en niet de bank.”

“Mensen zijn tegenwoordig druk met hun werk en andere bezigheden, waardoor de kerk en het geloof een tweede plaats innemen. Men wil nu meer entertainment hebben. Tegelijkertijd komen er nog wel veel mensen naar bepaalde spirituele rituelen, zoals een huwelijk, een begrafenis, een doopsel enzovoorts. De kerk is niet alleen spiritueel gezien belangrijk, maar ook voor het sociale leven van de mensen is zij van belang. Het is een ontmoetingsplek voor de gelovigen. Vooral omdat het leven tegenwoordig individualisme met zich meebrengt. Steeds meer mensen voelen zich eenzaam en willen bij elkaar komen.”

Een van de grote uitdagingen in de Syrisch-orthodoxe kerk is de taal. Syrisch-orthodoxen komen vooral uit Turkije, Syrië, Irak en Libanon. Sommigen spreken Syrisch, anderen alleen Arabisch of Turks en een heleboel jongeren Nederlands. Aydin: “De Syrische gedachtepatronen zijn niet westers, maar oosters. Daarom hebben we de uitdaging om te kijken hoe we de oosterse tradities in de westerse, Europese context moeten plaatsen. We willen deze gedachtes en tradities relevant maken voor jongeren. Sommige jongeren zijn betrokken bij de kerk, niet in de eerste plaats uit spiritualiteit, maar vooral vanwege familiebanden en sociale achtergrond. Momenteel studeren ongeveer zeven Syrisch-orthodoxe jongeren theologie. De bedoeling is dat deze studenten, die in Nederland geboren zijn, geestelijken, monniken, diakenen worden. Op deze manier kunnen wij meer jongeren bij de kerk behouden. Deze studenten spreken Nederlands en kennen de Nederlandse cultuur, waardoor zij beter kunnen communiceren met de jongeren. Daarnaast worden in sommige kerken schermen geplaatst met de Nederlandse vertaling van de kerkdienst. Hier in het klooster van Glane schrijven en drukken we onze eigen boeken. We proberen zoveel mogelijk boeken uit te geven in het Nederlands, zodat zij ook jongeren bereiken. De taal is belangrijk in het leven; in de familie en gemeenschap. Zonder dit fundamentele punt zal de gemeenschap zwak worden.”

“De kerk is een traditie en een traditie zie ik als een sneeuwbal. Terwijl de bal rolt, krijgt hij nieuwe delen erbij en geeft oude delen af. Maar de kern blijft hetzelfde. Traditie is dynamisch en actueel. Je moet de traditie of het geloof in een nieuwe context plaatsen voor de mensen zodat zij relevant blijven. We moeten ook niet vergeten dat deze generatie jongeren lui is geworden doordat hun ouders alles voor ze doen. Het is een uitdaging voor ons om ze meer actief te maken richting de kerk en de activiteiten. Als wij ze niet actiever maken, dan zullen ze minder participeren in de gemeenschap. We moeten ook niet vergeten dat de Syrisch-orthodoxe gemeenschap in Nederland anders is dan in de buurlanden. In vergelijking met andere Europese landen zijn we heel zwak en arm. In Noordrijn-Westfalen (Duitsland) hebben ze bijvoorbeeld religie-onderwijs en elk jaar geeft de deelstaat bijna een miljoen euro uit aan leraren, boeken en administratie. En de overheid heeft dit jaar besloten om de Aramese taal (die de Syrisch-orthodoxen spreken) te onderwijzen op scholen. De financiële steun zorgt ervoor dat de gemeenschap daar meer voor ouderen, jongeren en kinderen kan doen.” In Nederland krijgen de kerken geen financiële steun. De financiële steun in Duitsland komt voornamelijk door de kerkbelasting die gelovigen moeten betalen aan de kerk.

Resultaten jongerenonderzoek

Ik heb een enquête gehouden onder Irakese jongeren via een Facebook groep, om erachter te komen hoe zij denken over de kerk en de activiteiten die voor hen worden georganiseerd.

Als de jongeren uitleggen waarom ze al of niet naar de kerk gaan, komt er meer informatie over hun kerkbezoek. Een vaak voorkomende reden om niet te gaan (13 keer) is dat de jongeren het druk hebben met school of werk. Daarnaast is de locatie van de kerk niet altijd dichtbij.

Ongeveer 13 geënquêteerden noemen verschillende redenen waarom ze de kerk niet interessant (genoeg) vinden. Sommigen menen dat de onderwerpen oninteressant zijn of dat de pastoor hen niet boeit, anderen vinden dat de sfeer en de mensen minder interessant zijn geworden.

Ze gaan naar de kerk om te groeien in het geloof of om te bidden voor zichzelf, maar als er wordt gevraagd wat er anders kan in de kerk komt er meer los bij de jongeren. Sommigen geven aan dat modernisering belangrijk is in de Irakese kerk. Anderen zijn van mening dat er meer interessante onderwerpen voor de jongeren besproken zouden moeten worden. En weer anderen geven te kennen dat de kerk meer zou moeten luisteren naar wat mensen willen om verandering in gang te zetten.

Uit de eerste vraag (of de jongeren naar de kerk gaan) concludeer ik dat de meeste respondenten wel gaan. Maar wanneer ik de enquête nader onderzoek, merk ik dat er wel degelijk ontevredenheid heerst.

De meeste respondenten willen meer amuserende en religieuze activiteiten. De twee voornaamste redenen zijn: ze willen meer leren over het geloof en ze verlangen naar sociale contacten.

Pastoor Aisen Barbar heeft deelgenomen aan het kamp van stichting Dream of Don Bosco. Hij woont in Italië, maar is voor het eerst hier in Nederland. Na drie dagen merkt hij iets opvallends aan de christelijke Irakese jongeren.

Belangrijkste bevindingen

Het is mij nu duidelijk dat naar de kerk gaan iets is wat je hoort te doen in mijn gemeenschap en als je dat niet doet, dan wordt je als apart of modern bestempeld. Sommige jongeren vinden het moeilijk om aan te geven dat ze niet naar de kerk gaan. Deze jongeren willen ook niet voor de camera praten. Ze denken dat ze problemen zullen krijgen binnen de gemeenschap als ze vrijuit praten.

Er zijn weinig Irakese pastoors in Nederland, waardoor de jongeren niet voldoende aandacht krijgen. De jongeren hebben meer een begeleider nodig. Iemand die hen voorziet in hun religieuze en sociale behoeftes.

Fadi Esak verstaat de Nederlandse taal veel beter dan het Arabisch. Samen met zijn ouders gaat hij naar de Irakese kerk. Zijn ouders willen graag dat hij naar de kerk blijft gaan, maar ze willen ook dat de kerk meer activiteiten organiseert voor de jongeren.

De taal, de onderwerpen en het aantal pastoors komen tijdens mijn gesprekken vaker ter sprake. Als de Irakese kerk wil groeien en geen kerkleden zou willen kwijtraken, dan zou ze hier meer aandacht aan moeten schenken.

Er zijn veel christelijke Irakese jongeren in Nederland. Slechts een klein deel hiervan gaat naar de activiteiten die voor hen georganiseerd worden. Het zijn meestal dezelfde mensen die eropaf komen. De activiteiten worden door de kerk of door een jongerenbestuur bedacht en georganiseerd. Volgens sommige jongeren wordt er te weinig geluisterd naar wat zij willen. Zolang dat niet gebeurt, is het onzeker of de jongeren naar de kerk en naar de activiteiten zullen blijven komen.

Anmar is actief in verschillende kerken. Hij geeft lezingen op het kamp van stichting Dream of Don Bosco en weet als geen ander dat de Irakese jongeren in Nederland extra aandacht nodig hebben.

Het kamp van Don Bosco is een van de activiteiten die voor de Irakese jongeren wordt georganiseerd. Daarnaast organiseren de jongerenbesturen van beide Irakese kerken allerlei bijeenkomsten, uitjes, reizen, feesten, kampen, sportdagen en Bijbelstudies. Sommige van de jongeren zijn zoekende in hun geloof. Ze hebben veel levensvragen waardoor ze op zoek gaan naar antwoorden bij de verschillende activiteiten. Een aantal van hen hebben antwoorden op hun vragen kunnen krijgen bij stichting Dream of Don Bosco. Dat is ook een reden waarom ze blijven komen.

Mariam: “Heel veel mensen gaan om andere redenen naar de activiteiten, dus niet om echt iets te leren over het geloof.”

Sommige jongeren denken dat anderen naar de activiteiten gaan om een partner te vinden. Het kan inderdaad kloppen, want er zijn jongeren met elkaar getrouwd nadat ze hebben deelgenomen aan de activiteiten. Volgens de oprichter van stichting Dream of Don Bosco is het juist een mooie plek om op zoek te gaan naar een partner. Het is volgens haar ook niet een verkeerde gedachte. Het moet jongeren niet tegenhouden om deel te nemen aan het kamp, vindt ze. Tijdens het kamp gaat een deel van het programma over het geloof; dat motiveert sommige jongeren om te komen. Anderen houden afstand omdat er volgens hen te veel over het geloof wordt gepraat.

De Irakese en Syrisch-orthodoxe gemeenschappen maken ongeveer hetzelfde mee. Jongeren die andere dingen dan de kerk belangrijker achten of jongeren die de taal niet begrijpen en de kerkdiensten niet volgen. De Syrisch-orthodoxe gemeenschap praat openlijk over de verandering in de interesse van de jongeren en denkt na over de toekomst. De Irakese gemeenschap praat er niet makkelijk over. De Irakese pastoor heeft zelfs een interview afgewezen vanwege de inhoud van het interview.

Bedankt voor het bezoeken van de website. Voor contact, stuur een mail naar: raya.yaqoub@windesheim.nl

Ik wil een aantal mensen graag bedanken voor hun steun en hulp tijdens het maken van dit project. De namen staan in alfabetische volgorde.

Het gehele project:

  • Apkar Leon
  • Samira Naama

Feedback:

  • Danny Ghosen
  • Ellen van den Berg

Video's:

  • Anmar Hayali
  • Emad Esak
  • Fadi Esak
  • Karim Bebares
  • Luna Esak
  • Mariam
  • Pastoor Aisen Barbar
  • Rana Delli
  • Robin Telman
  • Sameh Gabriel
  • Shaheen Nickoghosian
  • Stichting Dream of Don Bosco
  • Wim van de Belt

Audio:

  • Mariam Almakdase
  • Mark Denkha
  • Rita Jibo
  • Stichting Dream of Don Bosco

Tekst:

  • Daniël Verhagen
  • Johnny Bou Malhab
  • Mor Polycarpus Augin Aydin
  • Tatevique Minasian
Created By
Raya Yaqoub
Appreciate

Credits:

Created with an image by Raya Yaqoub - Robin Telman - SHTTEFAN - "SKY"

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a copyright violation, please follow the DMCA section in the Terms of Use.