Liturgie: miskelken en monstransen

Theorie

Liturgisch vaatwerk: vasa sacra en vasa non sacra

In kerkelijke context worden met de term vaatwerk alle voorwerpen aangeduid die gebruikt worden tijdens de heilige mis. Ze worden onderverdeeld in twee categorie├źn: gewijd vaatwerk (vasa sacra) en niet-gewijd vaatwerk (vasa non sacra). Onder het heilig vaatwerk worden alle voorwerpen verstaan die direct in aanraking komen met het lichaam en bloed van Christus in de gedaante van brood en wijn. Deze zijn voor religieuze doelen bestemd. Ze werden gemaakt uit edele metalen, omdat enkel zulk materiaal waardig genoeg is om de kostbare inhoud te dragen; alleen de celebrant (degene die de mis opdraagt) mag deze stukken ter hand nemen. Alle objecten die niet direct in aanraking komen met het Allerheiligste (lichaam en bloed van Christus) worden gerangschikt onder de noemer 'vasa non sacra'. Deze hoefden niet perse uit edelmetaal vervaardigd te worden, dat mocht ook tin, koper, glas of ivoor zijn.

Onder de liturgische voorwerpen nemen de kelk en de pateen de voornaamste plaats in. Zij bevatten de wijn en het brood die tijdens de misviering veranderd worden in het lichaam en bloed van Christus. De pateen is een gladde, ronde schotel. Het binnenwerk van kelk en pateen is van goud. Reeds geconsacreerd brood dat niet tijdens de mis genuttigd wordt, moet zorgvuldig bewaard worden. Daartoe werd aanvankelijk een pyxis gebruikt, een gesloten doos die werd opgehangen in het koor. Vanaf de twaalfde eeuw wordt de pyxis vervangen door de ciborie: deze vertoont gelijkenis met de kelk, maar is gesloten met een deksel. Tot de vasa sacra behoort ook de monstrans, waarin de geconsacreerde hostie wordt getoond of tijdens processies rondgedragen.

Lithurgisch vaatwerk en relieken

  • Soms: gelijkenissen in vorm
  • Gelijkenis: materiaal en de communicatieve lading die het heeft
  • Gelijkenis: maker

Beeld

Liturgisch vaatwerk
Een reliek VS een monstrans

Made with Adobe Slate

Make your words and images move.

Get Slate

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.