Journalist en programmeur: 'Er ontbreekt een gezamenlijke taal'

Mediabedrijven experimenteren met nieuwe verhaalconcepten en daarvoor zijn andere disciplines nodig. De samenwerking tussen journalist en programmeur lijkt dan ook steeds belangrijker, maar loopt vaak niet soepel. 'Er is een gebrek aan gezamenlijke taal', zegt Albertine Piels, oprichter van Hackastory.

Het gebrek aan gezamenlijke taal is een probleem omdat het de journalistieke producties en innovatie binnen de journalistiek niet ten goede komen. "Die cameraman en die journalist spreken elkaars taal heel erg. Als ik aan een cameraman vraag om een totaaltje, weet hij precies wat ik bedoel. Hij weet precies wat ik kan, hij begrijpt mij en ik weet wat er mogelijk is", licht Piels toe. Dit is niet het geval bij journalist en programmeur.

"Ik geloof er in dat je vooral moet doen waar je heel goed in bent."
Albertine Piels (in het rood) tijdens een workshop digital storytelling van Hackastory.

De journalistieke start-up Hackastory houdt zich bezig met innovatie in de journalistiek. De start-up brengt disciplines bij elkaar om nieuwe concepten te ontwikkelen. Dit doen zij door het organiseren van hackathons. Zij willen de journalistiek hiermee verbeteren en een onderdeel hiervan is volgens hen het verbeteren van de samenwerking. "Ik geloof er in dat je vooral moet doen waar je heel goed in bent", zegt Piels.

Digital storytelling is broodnodig

Journalisten hebben vaak niet de skills om zelf aan de slag te gaan met nieuwe vormen. Dat is de reden dat zij andere disciplines nodig hebben. Maar waarom zijn die nieuwe vormen nou juist zo belangrijk? We zien dat steeds meer consumenten zich verplaatsen naar online platformen. De traditionele media leggen het dan ook steeds vaker af tegen online media. Dat blijkt onder meer uit een onderzoek van De Stand van de Nieuwsmedia in 2016.

Catherine Gicheru is journalist bij Code for Kenya en werkt met data. Zij haalt het belang van een goede samenwerking ook aan in dit artikel. Met de komst van enorme datasets is er veel meer mogelijk in de journalistiek, maar journalisten hebben volgens haar vaak niet de vaardigheden om deze datasets te gebruiken om verhalen nog beter te vertellen.

Code for Kenya gebruikt data om inwoners te informeren en daarmee betere keuzes te kunnen laten maken over bepaalde issues. Zij maakten onder meer de HURUmap voor journalisten zodat zij datavisualisaties in hun verhalen kunnen invoegen. Bekijk hieronder de HURUmap of ga naar de website van Code for Kenya om de projecten te zien.

Toekomst

"Niet iedere journalist kan een programmeur worden en niet iedere programmeur een journalist. Het is belangrijk dat zij leren samenwerking om de enorme schat aan data inzichtelijk te maken voor het publiek", zegt Gicheru. Volgens Gicheru is dat waar de toekomst van de journalistiek ligt.

"Leer samenwerken om de enorme schat aan data inzichtelijk te maken voor het publiek"

Ook Hay Kranen, newsroom developer bij De Volkskrant, schreef een column over dit onderwerp in zijn nieuwsbrief die door meer dan vijfhonderd mensen wordt gevolgd. Zijn boodschap? 'We hebben elkaars expertise nodig om er het beste van te maken.' Hij noemt hierbij de 'blind spot' die mensen vaak ontwikkelen voor het eigen vak.

Succesverhalen

Toch zetten veel critici vragen bij deze nieuwe verhaalconcepten. 'Leveren deze producties dan ook meer clicks op?', is een veelgestelde en terugkerende vraag. Niet persé. We kennen allemaal de pionierproducties zoals Firestorm van The Guardian en Snowfall van The New York Times. Firestorm kwam in 2012 tot stand en Snowfall in 2013 en beide trokken enorm veel bekijks.

Het aantal clicks is echter geen goede graadmeter bij digital storytelling. Natuurlijk zijn er Nederlandse- en buitenlandse succesverhalen. Kijk maar eens naar Refugee Public dat Submarine Channel in samenwerking met De Volkskrant maakte. De interactieve transmediale documentaire gaat over het dagelijks leven in een Syrisch vluchtelingenkamp in het noorden van Irak. De productie won onder meer de NFF Digital Storytelling Award in 2015 en is inmiddels bijna een klassieker als het gaat om digital storytelling.

Niet alleen de clicks

Ook De Volkskrant experimenteert succesvol met digital storytelling. Een multidisciplinair team werkt aan vernieuwende digitale producties die soms wel binnen een dag online verschijnen. Ook de dataredactie van de KRO-NCRV probeert het publiek op een andere manier te benaderen. Kijk maar eens naar deze longread over verkeersveiligheid.

Toch zijn dit niet persé producties die vaker gelezen worden. Gerard Smit, onderzoeker van Every Picture Tells a Story, benadrukt dat media meer inzicht kunnen geven in bepaalde informatie met behulp van visualisaties. "Als de visualisaties goed begrepen worden dan kan het echt wat toevoegen aan het begrijpen en eerder lezen van een tekst", zegt Smit.

Volgens Smit komt dit omdat het brein visueel is ingesteld en we onthouden deze informatie daardoor beter. Daarnaast kan het toevoegen van interactiviteit voor meer betrokkenheid zorgen. Bij digital storytelling gaat het daarom ook niet perse om de clicks. Lezers zouden juist meer tijd besteden aan het lezen van de artikelen en zich beter kunnen verplaatsen in het onderwerp.

De kritische denker

Het belang van digital storytelling is duidelijk. Hoe kan het dan dat deze ontwikkeling zo langzaam op gang komt? Volgens Albertine Piels heeft dit verschillende oorzaken. "Grote traditionele mediabedrijven werken als een soort grote zeetanker. Als je klein bent, kan je heel snel inspelen op andere veranderingen, maar bij grote bedrijven gaat dat gewoon niet zo snel."

"Grote mediabedrijven werken als een zeetanker"

Ook worstelen mediabedrijven met een online verdienmodel. Het produceren van vernieuwende concepten kost vaak veel geld en levert vaak weinig op. Het karakter van de journalist speelt volgens Piels ook een rol. "De journalist is een kritische denker. Als het aan komt op innovatie werkt deze eigenschap de journalist tegen." Ook de tijdsdruk van deadlines waar journalisten mee kampen, is een belangrijke speler. Zij hebben vaak geen tijd om te innoveren.

Waar blijven de programmeurs?

Daarnaast zijn er weinig redacties die een programmeur op de redactie hebben. We zien dit bij steeds meer redacties gebeuren, maar het is nog niet ingebakend. Onder meer de KRO-NCRV, Volkskrant en de VPRO experimenteren met multidisciplinaire teams. OpenNews deed onderzoek naar de huidige situatie van programmeurs op redacties en ondervroeg 514 programmeurs. In onderstaande grafiek zie je dat het vaak om kleine teams gaat.

Hackastory ging verder in op het onderzoek van OpenNews nadat zij merkten dat er soms flinke hobbels zijn in de samenwerking tussen journalist en programmeur. Zij vroegen zich af hoe dit effectiever kan en spraken hiervoor deskundigen uit het werkveld.

Vooral de journalisten die zij spraken, waren ontevreden over de samenwerking. Dat is opmerkelijk want vooral programmeurs merken problemen omdat zij het gevoel hebben dat zij niet dezelfde taal spreken. Beide partijen gaven een aantal tips om de samenwerking te verbeteren. Kijk maar eens in onderstaande infographic.

Begrijp het medium

Daan Louter kan zich ook vinden in bovenstaande uitspraken. Louter werkte vier jaar samen met journalisten als designer en developer in het Visuals Team van The Guardian. "Ik heb het altijd heel leuk gevonden om met journalisten samen een verhaal te vertellen", zegt Daan. "Dit komt volgens hem vooral omdat je met creatieve mensen werkt, 'maar met een hele andere tak in creativiteit"'. Na vier jaar bij The Guardian werkt Daan nu bij Kiln aan Flourish.studio. Dat is een tool waarmee je datavisualisaties en interactieve verhalen kan maken.

"De projecten waar de beste dingen uitkwamen, kwamen van journalisten die het medium begrepen.
Daan Louter over de samenwerking met journalisten tijdens zijn periode bij het Visuals Team van The Guardian.

Tijdens zijn loopbaan bij The Guardian heeft Daan met meerdere soorten journalisten gewerkt. "De projecten waar de beste dingen uitkwamen, kwamen van journalisten die het medium begrepen. Die komen met een best precies verzoek of idee en weten wat ze willen doen." Volgens Daan werkt dat heel fijn, 'dat soort mensen staan open voor ideeën."' Volgens hem hoeft de journalist geen technische kennis te hebben. "Ben enthousiast, openminded en snap het medium."

Niet alleen uitvoeren

Dat kan ook Hay Kranen beamen. Volgens hem is er een bepalende factor die belangrijk is bij de samenwerking. De journalist moet bereid zijn om de expertise van de programmeur mee te nemen in het project. "Er zijn journalisten die de programmeur zien als iemand die ze een opdracht moeten geven. We zijn er juist om mee te denken in het proces en niet om alleen uit te voeren. Ik weet precies wat wel en niet kan en hoeveel tijd bepaalde projecten kosten."

Er zijn ook journalisten die niet geïnteresseerd zijn in het digitale product alleen content leveren."

Hij benadrukt ook het belang van overleggen als je digitaal iets goed wil doen. "Veel journalisten zien dit niet als een toevoeging. Er zijn ook journalisten die niet geïnteresseerd zijn in het digitale product en die leveren alleen content." Daan merkte dat ook bij The Guardian. "Met sommige journalisten werk je heel gericht en samen om iets te maken, maar soms werk je met een journalist die gewoon bezig is met zijn verhaal. Je krijgt dan vijfduizend woorden en moet er iets moois van maken." Volgens Daan zijn dat soort projecten opzich prima, maar wel iets lastiger. "Als je als programmeur samenwerkt met journalisten, is dat geen normaal traject."

De grootste valkuil in de samenwerking is volgens Kranen journalisten die heel chaotisch zijn. "Zij leveren documenten tien keer opnieuw aan en mailen of je er nog even een spelfout uit kan halen. Dat maakt dat een project veel meer werk is." Op zekere hoogte hoort dit erbij volgens Kranen, maar sommige journalisten overladen hem met mails en dan moet je zelf dingen gaan structureren en lopen er dingen fout.

Hay Kranen vindt het ook jammer dat journalisten zo weinig experimenteren. "Ik denk dat het goed zou zijn als alle journalisten eens een keer een digitaal project zouden doen en kijken wat daar uit komt. Probeer het niet te groot te maken, begin met iets kleins."

Multidisciplinaire redacties

Hay Kranen en Daan Louter zijn allebei bekend met multidisciplinaire teams binnen De Volkskrant en The Guardian. We zien in binnen- en buitenland dat dit soort redacties in opkomst zijn. Ze stampen niet bepaald als paddenstoelen uit de grond, maar mediabedrijven zien steeds meer het belang van dit soort redacties. Op deze manier kan het publiek beter bediend worden en kan er meer betrokkenheid gecreëerd worden. De manier waarop we nieuws tot ons nemen, is met de komst van het internet immers veranderd.

In het buitenland zien we dit soort redacties bij The Guardian en The New York Times maar ook bij The Washington Post en het Arabische Al Jazeera. Nederland is een kleine speler als we naar het journalistieke landschap kijken, maar bedrijven zoals de KRO-NCRV en de Volkskrant experimenteren hiermee.

Nederlandse teams

De KRO-NCRV heeft sinds een aantal maanden een multidisciplinaire redactie waar de samenwerking goed verloopt. "Toen ik als datajournalist bij NU.nl werkte, was het soms lastig met mijn beperkte kennis over coderen. Ik heb binnen de dataredactie van de KRO-NCRV veel meer ruimte om mijn eigen onderzoeksvaardigheden te ontwikkelen en kan mijn eigen werk veel meer verdiepen", vertelt Jerry Vermanen.

"We kunnen tussendoor informeel overleggen: dat werkt vaak het beste."

Jerry werkt nu onder meer samen met newsroom developer Marije Rooze en zij vinden het allebei belangrijk om vanaf het begin betrokken te zijn bij een project. Ook het fysiek bij elkaar zitten is een belangrijk pluspunt. "We hoeven niet een of andere meeting in te schieten om met elkaar te overleggen. We kunnen tussendoor informeel overleggen en dat werkt vaak het beste", geeft Jerry aan.

Bij de KRO-NCRV zitten Journalist, coder en designer samen aan dezelfde tafel. Je ziet een collegajournalist die wat komt vragen en een portfoliomuur waar collega's kunnen zien wat de redactie doet en voor ze kan betekenen. Op de derde foto zie je het gezamenlijke planbord.
"Als je even tussentijds kan sparren, is dat erg fijn."

Marije Rooze is de enige newsroom developer binnen de KRO-NCRV en vindt het fijn dat Jerry voor haar veel voorwerk kan doen om het gebied van data. Dat scheelt voor haar veel werk. Daarnaast vind zij het enthousiasme van journalisten belangrijk in de samenwerking. Ook het samen brainstormen is volgens haar een belangrijk aspect om een idee concreet te maken. Daarnaast vindt zij het fysiek samen werken op een locatie met meerdere disciplines erg fijn. "Je bent niet de hele dag met elkaar bezig want iedereen heeft zijn eigen taken, maar als je even tussentijds kan sparren is dat erg fijn."

Mediabedrijven

Een goede samenwerking hangt niet alleen af van de programmeur en de journalist. Jeroen Verkroost is digital specialist en voormalig chief digital officer van de Persgroep. Volgens hem moet een organisatie goed ingericht zijn om innovatie mogelijk te maken. Hij is inmiddels al anderhalf jaar weg bij de Persgroep, maar zijn doel toentertijd was afdelingen digitaal te laten samenwerken en de mindset naar digitaal te veranderen.

Het samen zetten van journalist en developer op een afdeling, is pas het begin van dit proces. “Je moet die mensen de ruimte geven om hun werk te doen en kijken of de doelstelling wordt behaald.” Volgens Verkroost zou het hoogste niveau van de organisatie moeten vaststellen wat de doelstellingen zijn die een organisatie wil bereiken met een bepaalde digitale ontwikkeling. “Een project kost anders heel veel tijd en gaat ten koste van de motivatie en energie van mensen.”

Programmeurs uit de kelder

Als motivatie draagt Verkroost de specialisatie van mensen aan. “De mensen die aan je rapporteren hebben meer verstand van dat onderdeel dan degene die de doelstellingen heeft vastgesteld.” De mening van mensen is niet belangrijk. “Het gaat mis op het moment dat mensen vinden dat de knop links of rechts moet zetten. Je kan dat beter door een team laten bedenken dat daar gespecialiseerd in is.”

Toch kijkt Verkroost positief terug op zijn tijd bij de Persgroep en het op gang brengen van innovatie binnen het bedrijf. “We hebben de programmeurs uit de kelder gehaald. De gedachte daarachter was dat mensen samen eindverantwoordelijk zijn voor een product.”

We kunnen onderscheid maken tussen twee soorten developers binnen mediabedrijven. De functionele developers ontwikkelen het cms-systeem en bijvoorbeeld de apps. De redactionele developers worden betrokken bij een journalistiek product. “Op het gebied van datajournalistiek en digital storytelling wil je die tweede natuurlijk het liefst op een redactie hebben.”

Samenwerking in banen leiden

Rene Sommer is eindredacteur van onder meer de dataredactie binnen de KRO-NCRV en is het ermee eens dat je bepaalde taken en verantwoordelijkheden bij het team moet laten liggen. Hij heeft inhoudelijk niet altijd verstand van de producties, maar probeert de samenwerking wel in banen te leiden. "Journalisten van redacties weten soms niet wat de dataredactie voor ze kan betekenen, maar als je het gaat uitleggen staan ze er vaak open voor." Om een open houding te creëren heeft de dataredactie aan het begin van de pilot ook een interne presentatie gegeven.

"Over het algemeen denken journalisten: wie zijn al deze mensen en waar hebben we ze voor nodig?"

“Mensen moeten van elkaar begrijpen wat ze doen en wat die specialisaties zijn. Dan is de samenwerking niet zo ingewikkeld en weet iedereen waar je mee bezig bent.” Bij journalisten gaat dit vaak anders. “Over het algemeen denken journalisten: wie zijn al deze mensen en waar hebben we ze voor nodig? Aan het eind van een project is deze nieuwigheid vaak weg", vertelt Verkroost.

Volgens Verkroost is het projectafhankelijk wanneer een developer bij een journalistieke productie betrokken moet worden. “Soms kan er creatieve input vanuit developers komen als je ze vanaf het begin betrekt. Zij weten wat er mogelijk is.” Maar vooral de opdrachtformulering is belangrijk voor de samenwerking. “Kijk wat de bedoeling is, wie zich inhoudelijk op welk onderdeel gaat richten en wie toeziet of de doelstelling wordt behaald. Dat is de eerste stap en dat is waar het vaak mis gaat.”

Created By
Annebelle Nooteboom
Appreciate

Credits:

Created with images by Pexels - "code code editor coding computer data developing"

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.