Loading

Ο Μινωικός πολιτισμός

Η Κρήτη

  • Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη Νεολιθική εποχή.
  • Ο σημαντικότερος οικισμός φαίνεται να ήταν η Κνωσός, όπως ακριβώς και στην Εποχή του Χαλκού.
  • Στην 3η και 2η χιλιετία π.Χ. ο πολιτισμός στην Κρήτη έφτασε σε υψηλό επίπεδο κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης και καλλιτεχνικής παραγωγής.
  • Είναι γνωστός με το όνομα «μινωικός πολιτισμός» από τον μυθικό βασιλιά της Κνωσού Μίνωα και ήρθε στο φως στις αρχές του 20ού αιώνα με τις ανασκαφές του Βρετανού αρχαιολόγου Άρθουρ Έβανς στην Κνωσό.

Ο μινωικός πολιτισμός

Από τις αρχές της 3ης χιλιετίας π.Χ.:

  • Ο πληθυσμός στην Κρήτη βαθμιαία αυξάνεται
  • Η γεωργία και η κτηνοτροφία γίνονται πιο συστηματικές
  • Οι κάτοικοι οργανώνονται σε μικρούς οικισμούς.

Οι Μινωίτες έχουν επαφή με άλλες περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, όπως:

  • Οι Κυκλάδες
  • Η Κύπρος
  • Η Αίγυπτος

Με αυτούς εμπορεύονται διάφορα προϊόντα.

Εξάγουν:

  • Λάδι, κρασί, ξυλεία, λίθινα αγγεία, ίσως υφάσματα και δέρματα.

Εισάγουν:

  • Μέταλλα ή άλλες πρώτες ύλες για την κατασκευή όπλων, εργαλείων και καλλιτεχνημάτων, όπως χαλκό από την Κύπρο και άργυρο από τις Κυκλάδες.

Η ανάπτυξη του εμπορίου έχει ως αποτέλεσμα:

  • Την ανάπτυξη κάποιοων οικισμών περισσότερο από κάποιους άλλους.
  • Την εμφάνιση των πρώτων ανακτόρων (γύρω στο 2000 π.Χ.).

Τα ανάκτορα:

  • Τα πιο γνωστά είναι στην Κνωσό, τη Φαιστό, τα Μάλια και τη Ζάκρο.
  • Γύρω από τα ανάκτορα αναπτύσσονται μεγάλοι οικισμοί που μπορούν να χαρακτηριστούν πόλεις.
  • Τα πρώτα ανάκτορα καταστρέφονται γύρω στο 1700 π.Χ. από σεισμό, αλλά ξαναχτίζονται πιο επιβλητικά.
  • Η περίοδος των δεύτερων, νέων ανακτόρων (1700-1450 π.Χ) είναι αυτή της μεγαλύτερης ακμής του μινωικού πολιτισμού.
  • Την εποχή αυτή οι Μινωίτες κυριαρχούν στο Αιγαίο, όπου ιδρύουν αποικίες (Κύθηρα, Ρόδος) και έχουν στενές σχέσεις με την ηπειρωτική Ελλάδα, επηρεάζοντας έντονα τον μυκηναϊκό πολιτισμό που κάνει τότε την εμφάνισή του.

Πολιτική και διοικητική οργάνωση: τα ανάκτορα

Τα ανάκτορα είναι μεγάλα συγκροτήματα κτιρίων, αποτελούνται δηλαδή από πολλές πτέρυγες δωματίων και είναι τα διοικητικά, οικονομικά, θρησκευτικά και καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής στην οποία βρίσκονται.

Παρά τις επιμέρους διαφορές όλα τα μινωικά ανάκτορα έχουν τα εξής κοινά χαρακτηριστικά:

  • Έχουν προσανατολισμό στον άξονα Βορρά-Νότου.
  • Έχουν μία ορθογώνια κεντρική αυλή. Γύρω της αναπτύσσονται οι πτέρυγες των δωματίων.
  • Ήταν πολυώροφα, είχαν μεγάλες κλίμακες, φωταγωγούς, σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης και αρκετοί χώροι τους έφεραν τοιχογραφίες. Από αυτές αντλούμε πλήθος πληροφοριών για πολλές από τις πτυχές της ζωής των Μινωιτών.
  • Δεν ήταν οχυρωμένα.
  • Τα ανάκτορα ήταν η κατοικία του άρχοντα της ευρύτερης περιοχής.
  • Εκεί συγκεντρωνόταν η παραγωγή και τα εμπορεύματα για να διατεθούν στο εσωτερικό του νησιού ή στο εξωτερικό.
  • Ήταν επίσης κέντρα κατασκευής πολύτιμων αντικειμένων και καλλιτεχνημάτων.
  • Ήταν και θρησκευτικά κέντρα, όπου μαζευόταν πλήθος κόσμου με την ευκαιρία διαφόρων τελετών.
  • Στα ανάκτορα δηλαδή ζούσε, κυκλοφορούσε και εργαζόταν μεγάλος αριθμός αξιωματούχων, υπαλλήλων και τεχνιτών

Παράλληλα, υπήρχαν διάσπαρτες σε ολόκληρη την Κρήτη αγροικίες ή επαύλεις που συγκέντρωναν τη γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή της περιοχής τους και έλεγχαν τη διακίνηση των προϊόντων για λογαριασμό των ανακτόρων.

Το πολιτικό, διοικητικό και οικονομικό σύστημα της μινωικής Κρήτης ήταν δηλαδή συγκεντρωτικό, με κέντρο τα ανάκτορα.

Γραφή

  • Αναπτύχθηκε γύρω στο 1770 π.Χ.
  • Το εμπόριο και η ανάγκη για καλύτερη οργάνωση της κοινωνίας και του τρόπου διοίκησης ήταν οι βασικοί λόγοι που βοήθησαν στην ανάπτυξη της γραφής.
  • Στην αρχή έμοιαζε με τα ιερογλυφικά, όπως φαίνεται και από τον δίσκο της Φαιστού.

Η Γραμμική Α

  • Ήταν συλλαβική (κάθε γράμμα αντιστοιχούσε σε μια συλλαβή).
  • Υπήρξε το πρότυπο για την ανάπτυξη της μυκηναϊκής γραφής.
  • Σημεία αυτής της γραφής έχουν βρεθεί κυρίως επάνω σε αγγεία ή χαραγμένα σε πινακίδες απογραφής εμπορευμάτων.
  • Η γραφή όμως αυτή δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί.

Οικονομία

  • Την εποχή των νέων ανακτόρων (1700-1450 π.Χ.) οι Μινωίτες κυριαρχούν με τα πλοία τους σε όλο το Αιγαίο.
  • Η εμπορική δραστηριότητα είναι τώρα πιο έντονη.
  • Ιδιαίτερη ζήτηση σε όλο το Αιγαίο έχουν τα έργα της καλλιτεχνικής παραγωγής (μεταλλοτεχνία, λιθοτεχνία, κοσμηματοτεχνία).
  • Μινωίτες έμποροι και ναυτικοί φαίνεται να απεικονίζονται σε αιγυπτιακούς τάφους προσφέροντας τέτοια έργα σε Αιγύπτιους αξιωματούχους με τους οποίους συναλλάσσονταν.

Οι Μυκηναίοι στην Κνωσό

Γύρω στο 1450 π.Χ. τα μινωικά ανάκτορα καταστρέφονται, πιθανόν από σεισμό, εκτός από αυτό της Κνωσού.

  • Με την καταστροφή των ανακτόρων, η πολιτική και διοικητική οργάνωσης των οικισμών παράκμασε.
  • Αυτό φαίνεται ότι έδωσε την ευκαιρία στους Μυκηναίους να καταλάβουν την Κνωσό.
  • Οι Μυκηναίοι από την Κνωσό φαίνεται ότι κυριαρχούν σε ένα μεγάλο τμήμα της κεντρικής και ανατολικής Κρήτης μέχρι το 1370 π.Χ., οπότε το ανάκτορο της Κνωσού καταστρέφεται οριστικά.
  • Στη συνέχεια η Κρήτη αποτελεί επαρχία του μυκηναϊκού κόσμου διατηρώντας όμως ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.