Loading

PTF w Wilnie i Toruniu Józef Szudy (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)

Oddział Wileński PTF powstał w dniu 31 marca 1920 r. na dwanaście dni przed Zjazdem Organizacyjnym na Politechnice Warszawskiej, na którym oficjalnie zostało utworzone Polskie Towarzystwo Fizyczne.

Pierwszym przewodniczącym Oddziału został wybrany prof. Wacław Dziewulski, który wspólnie z prof. Józefem Patkowskim budował od podstaw Zakład Fizyczny Uniwersytetu Stefana Batorego (USB) w Wilnie. USB powstał na mocy dekretu Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego jako kontynuacja zamkniętego po Powstaniu Listopadowym Uniwersytetu Wileńskiego, założonego przez Stefana Batorego w 1579 roku. Przez cały okres międzywojenny siedzibą Oddziału był Zakład Fizyczny USB w Wilnie przy ul. Nowogródzkiej 22.

Wybuch wojny polsko-bolszewickiej i zbliżający się do Wilna front przerwał na pół roku prace organizacyjne w Oddziale. W lipcu 1920 r. nastąpiła ewakuacja USB do Warszawy, potem do Poznania. Po powrocie z ewakuacji Oddział Wileński wznowił działalność w styczniu 1921 r. i natychmiast przystąpił do organizowania zebrań, na których wygłaszano referaty dotyczące najnowszych osiągnięć fizyki a także wykładów popularno-naukowych.

W styczniu 1922 r. do Wilna przybył prof. Jan Weyssenhoff, mianowany na kierownika Zakładu Fizyki Teoretycznej USB. Wybrany na członka Zarządu Oddziału odegrał on istotną rolę w popularyzacji fizyki na terenie Wileńszczyzny.

W czasie wykładu przedstawię najważniejsze wydarzenia z historii Oddziału Wileńskiego PTF takie jak powstanie (rok 1923) Koła Uniwersyteckiego w strukturze tego Oddziału, zorganizowanie dwóch Zjazdów Fizyków Polskich (w 1928 i 1938 r.) oraz utworzenie (rok 1929) pierwszej w Polsce Sekcji Dydaktycznej. Sekcja organizowała lekcje pokazowe dla nauczycieli i wycieczki oraz przyczyniła się do założenia czasopisma dla nauczycieli szkół średnich pt. "Fizyka i Chemia w Szkole."

Wydawane w Wilnie od 1932 r. czasopismo to docierało do wszystkich szkół w Polsce i odegrało istotną role w podnoszeniu na wyższy poziom szkolnictwa w skali całego kraju.

Po II wojnie światowej do tradycji wileńskiej nawiązał Oddział Toruński PTF, który powstał w połowie 1947 roku. Organizatorem i pierwszym przewodniczącym Oddziału był prof. Aleksander Jabłoński. W 1955 r. Oddział zorganizował w Toruniu Konferencję Optyki Atomowej i Molekularnej, zaś w 1963 był współorganizatorem International Conference on Luminescence. Z inicjatywy Zarządu Oddziału w 1963 r. w Strzelnie została wmurowana tablica pamiątkowa ku czci Alberta A. Michelsona. Oddział był organizatorem trzech Zjazdów Fizyków Polskich (w latach 1959, 1979 i 2001) i od 1969 do chwili obecnej jest współwydawcą czasopisma Reports on Mathematical Physics i jednocześnie organizatorem corocznych seminariów fizyki matematycznej.

(na zdjęciu od lewej stoją: prof. Józef Patkowski, prof. Wacław Staszewski, prof. Jan Weyssenhoff, prof. Wacław Dziewulski, Wilno, 1926)

"W tym mieście urodził się 19 grudnia 1852 roku Albert Abraham Michelson, profesor Uniwersytetu w Chicago, laureat Nagrody Nobla. Swoimi słynnymi doświadczeniami nad prędkością światła zapoczątkował nową erę w rozwoju fizyki. Tablicę tę dla uczczenia wielkiego fizyka ufundowało Polskie Towarzystwo Fizyczne"

Tablicę tej treści odsłonięto staraniem Oddziału Toruńskiego PTF w Strzelnie. Uroczystość odsłonięcia tablicy zgromadziła wielu mieszkańców Strzelna oraz przedstawicieli świata nauki i władz. Była jedną z większych imprez organizowanych w tym czasie przez Oddział Toruński PTF

W uroczystości wzięła też udział córka uczonego, pani Dorothy Michelson-Stevens. która specjalnie z tej okazji przyjechała do Strzelna (w towarzystwie konsula USA) ze Stanów Zjednoczonych.

Prof. dr hab. Józef Szudy, członek rzeczywisty PAN jest emerytowanym profesorem w Instytucie Fizyki UMK w Toruniu.

Był dyrektorem tego Instytutu (1984-2002) oraz dziekanem (2002-2008) Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UMK.

Jest specjalistą w dziedzinie fizyki atomowo-molekularnej i optyki. Prowadził badania teoretyczne i doświadczalne dotyczące wpływu oddziaływań międzyatomowych na kształt widm atomowych.

Wspólnie z fizykiem kanadyjskim Williamem E. Baylisem opracował jednolitą teorię ciśnieniowego rozszerzenia linii widmowych.

Obszarem jego zainteresowań jest także historia fizyki.

16 października 2020 r. godz. 14:30

Aula Gmachu Fizyki, Politechnika Warszawska

Credits:

Photos by Narodowe Archiwum Cyfrowe, Biblioteka Uniwersytecka UMK, Głos Uczelni