Loading

De kunst van het wijnroeien Geen klein bier!

Hoe bereken je de correcte taks op wijn als die wijn zich nog in vaten bevindt? Dat was de vraag waar de bestuursleden van veel handelssteden zich het hoofd over braken. Er bestond immers in die tijd geen ‘standaard-vat’ met een vaste inhoud. Maar het leeggieten van een vat om het precieze aantal liters te bepalen, was natuurlijk ook geen optie.

Om zich toch van deze substantiële inkomstenbron te verzekeren had Antwerpen, een van de belangrijkste handelssteden in het zestiende-eeuwse Europa, wijnroeiers in dienst. Die maten de vaten op en berekenden aan de hand van hun bevindingen het volume van het vat. Dat is moeilijker dan het lijkt, aangezien vaten in het midden breder zijn dan boven en onderaan. Hun inhoud bepalen is dus wel wat ingewikkelder dan die van een gewone cilinder, zeker gezien het feit dat ze bovendien niet altijd helemaal vol waren.

Wijnroeiers konden hierbij een beroep doen op handboeken, die net zoals de praktische rekenboeken in de volkstaal waren. Hun beoogde lezers waren immers geen geleerd publiek, maar mensen van de praktijk.

De schrijvers van deze boeken waren vaak schoolmeesters, zoals Michiel Coignet en Martin Vanden Dijcke. Beiden hadden niet zo’n groot vertrouwen in de kwaliteiten van de wijnroeiers en wilden met hun traktaten de kennis van de wiskundige fundamenten van het wijnroeien onder deze stedelijke ambtenaren verbeteren.

Vanden Dijcke vertelt je in zijn traktaat ook hoe je een Antwerpse roede moet maken. Dat is de peilstok waarmee je de diameter en de hoogte van een vat bepaalt, zodat je vervolgens de inhoud kan berekenen. Van deze roede is trouwens ook het woord ‘roeien’ afgeleid.

Getoonde afbeeldingen
  1. Martin Vanden Dijcke, Instructie om de wijn-roede ende peghelstock te maken (Antwerpen, 1600) - Universiteitsbibliotheek Gent (BIB.ACC.009543)
  2. Afbeelding vaten - Foto: Vince Veras (bron: Unsplash)
  3. Michiel Coignet, Practycke om lichtelyck te leeren visieren alle vaten metter wisselroede (Antwerpen, 1580) - Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience (G 16053:2 [C2-531 i]
Created By
Flandrica.be Erfgoedbibliotheken online
Appreciate

Credits:

Een initiatief van de Vlaamse Erfgoedbibliotheken in samenwerking met de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience (Antwerpen), Museum Plantin-Moretus (Antwerpen), de Openbare Bibliotheek Brugge, de Universiteitsbibliotheek Gent en KU Leuven Bibliotheken met steun van de Vlaamse overheid.