Loading

Nederland,verwaterd land? Waterwegen sessie - Amersfoort, maart 2018

De ecocrisis!!

Floris van den Berg - Milieufilosoof

‘We bevinden ons in een Ecocrisis’ zegt Floris van den Berg, milieufilosoof, auteur van onder andere Filosofie voor een betere wereld en docent aan de faculteit Geosciences van de Universiteit Utrecht. We hebben Floris uitgenodigd om met ons mee te denken over de toekomst van de waterschappen in relatie tot het klimaat. Berichten over een stijgende zeespiegel, watertekorten, smeltende ijskappen… als gedreven waterschappers die nadenken over de dag van overovermorgen ontstonden er bij ons namelijk wat vraagtekens. Want, is het in 2070 nog wel zo vanzelfsprekend dat onze dijken de helft van Nederland droog kunnen houden?

‘Ik moet jullie wel een winstwaarschuwing geven, als je vannacht nog lekker wilt slapen kun je beter niet blijven zitten

We hadden gehoopt dat een filosofisch gesprek met Floris ons wat lichtpunten zou bieden. ‘Ik moet jullie wel een winstwaarschuwing geven, als je vannacht nog lekker wilt slapen kun je beter niet blijven zitten.’ Vervolgt Floris.

We kijken elkaar vragend aan en lachen een beetje ongemakkelijk. Ondertussen begint het mini-college. De kern van filosofie is een ‘dubbel ik’, je observeert als het ware jezelf of de hele mensheid. Vanuit die context vertelt Floris over zijn wetenschappelijke observaties van zijn collega wetenschappers die zich allemaal bezighouden met milieuproblemen zoals de opwarming van de aarde, het verdwijnen van de regenwouden en de uitstoot van CO2.

‘Over de individuele problemen hoor je vaak in het nieuws, maar het holistische beeld ontbreekt. Alles hangt met elkaar samen en dan is de som van problemen ineens heel groot.’

Ecocrisis en de Club van Rome

De essentie van de Ecocrisis staat in het Rapport van de Club van Rome ‘De Grenzen aan de Groei’ uit 1972 en is vandaag de dag nog steeds actueel:

Je kunt niet oneindig groeien in een eindig systeem

Voor de techneuten onder ons: C > I. Oftewel de capaciteit van de aarde (C) moet groter zijn dan de totale impact van de mens (I). De impact van de mens (I) wordt bepaald door het aantal mensen x de ecologische footprint. ‘Sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw is, ondanks getroffen maatregelen, het aantal mensen toegenomen.’ Vertelt Floris. ‘En wat denken jullie dat er gebeurd is met onze gemiddelde ecologische footprint? Juist, die is ook toegenomen!’

Inmiddels zouden we 3,7 planeet nodig hebben als iedereen zou leven als de gemiddelde Nederlander. Je eigen ecologische footprint kun je makkelijk berekenen via de ‘Voetafdruktest’ van het Wereld Natuurfonds. Onze voeding en vliegreizen zijn veruit grootverbruikers van onze planeet. ‘Zelf heb ik mijn levensstijl aangepast toen ik hierachter kwam. Door bijvoorbeeld geen dierlijke producten meer te eten heb ik mijn voetafdruk kunnen verkleinen. Maar zelfs dan heb ik nog twee planeten nodig.’ Verteld Floris cynisch lachend.

'Our foot is stuck on the accelerator and we are heading towards an abyss'

Ban Ki-moon, voormalig secretaris generaal van de UN in 2009

Als we ervoor willen zorgen dat toekomstige generaties nog kunnen genieten van onze planeet moeten we als Westerse samenleving in de diepste kern iets veranderen. Want nu is het een rijdende trein die blijft versnellen en vol op de afgrond afgaat.

Het lange termijn denken

Waterschappen zijn van nature getraind in het lange termijn denken. De aanleg van een dijk is namelijk een investering die je vooraf doet voor meerdere jaren. Zelfs voor een overheid zijn wij koploper in nadenken over generaties na ons.

Aan de overzijde van het Waterschapshuis staan echter bedrijven die handig inspelen op de huidige consumptiebehoefte van de Westerse maatschappij. Bedrijven die grondstoffen onttrekken vanuit Afrika, de productie draaien in China, verpakken in Oost-Europa en vervolgens hier hun producten in de supermarkt verkopen.

De filosofische wandeling

Met deze informatie in ons achterhoofd deden wij een ‘walkshop’ door het centrum van Amersfoort. Het is gek hoe onze perceptie is veranderd en het beeld van de consumptie maatschappij waar we in leven ineens duidelijk wordt. Winkelende mensen die vrolijk rondlopen met hun nieuwe aankopen. Mooie spullen gemaakt van kostbare grondstoffen en vervoerd naar Nederland vanuit verre landen. Een systeem van consumptie waar eigenlijk alleen uit te stappen is door een huis te bouwen van afvalmaterialen en je eigen eten te gaan verbouwen.

Zelfs van de fairtrade koffiebekers in het Waterschapshuis krijgen we een dubbel gevoel…
Walkshop

Wat kunnen wij doen?

Wat kunnen wij hier als waterprofessional nu aan doen? Welke invloed hebben de waterschappen op dit internationale systeem en misschien nog wel belangrijk, wat kunnen wij in ons eigen leven veranderen zodat we nog maar één planeet nodig hebben?

Hoewel het voor ons inmiddels duidelijk is we inderdaad van een Ecocrisis mogen spreken weten we ook dat de mensheid als geheel inmiddels miljoenen jaren ervaring heeft met overleven. Het is dus zeker mogelijk dat we ons in de toekomst gewoon aanpassen aan de Ecocrisis.

Daarnaast zijn er ook filosofen die geloven dat de technologische ontwikkelingen ons zullen helpen. Eén onderdeel daarvan is de grote stappen die gemaakt worden met kunstmatige intelligentie, een thema waar wij als WaterWegers ons ook mee bezig houden.

Enigszins verward en verbijsterd laat Floris ons achter. Dat het thema ons raakt als waterschappen is duidelijk, dat we er als WaterWegen mee verder willen ook.

Hoewel, het blijft natuurlijk de (filosofische) vraag of de wereld er niet zo anders uit zal gaan zien dat de vraag waar we mee begonnen, namelijk houden we in 2070 droge voeten, er eigenlijk niet meer toe doet…

waterwegen.org

Credits:

WaterWegen 2018

Report Abuse

If you feel that this video content violates the Adobe Terms of Use, you may report this content by filling out this quick form.

To report a Copyright Violation, please follow Section 17 in the Terms of Use.